کیفیت جعل و تعلق اراده الهی به اشیاء

پس تمام اشیاء در خارج همه ماهیات هستند؛ ماهیات متکثره هستند که بعد از اینکه از آن نقشه‌ای که در کلّۀ خدا بود، از آن نقشه‌ای که قبلاً و ازلاً در مغز خدا بود بیرون آمدند حالا ما انتزاع وجود را از این صورت خارجی آن نقشه می‌کنیم. وقتی که یک مهندس نقشۀ بنا را می‌کشد آیا شما می‌دانید در ذهن مهندس چه می‌گذرد؟! نمی‌دانید، الآن دارد هال را چطوری نقشه می‌کشد؟! اطاق‌ها را دارد کجا می‌گذارد؟! آشپزخانه و مطبخ را دارد کجا می‌گذارد؟! حیاط را دارد چه‌کار می‌کند؟! ستون‌ها را دارد کجا می‌گذارد؟! هیچ خبر ندارید. همین‌که نقشه را آورد شما تا نگاه می‌کنید می‌گوید که این در ذهن من بود؛ یک نقشۀ عالی برای شما در ذهن داشتم و این را کشیدم که بیایید چند میلیون هم به‌عنوان اجر و مزد بدهید تا این زحماتی که کشیدیم فکر کردیم بی اجر نماند. شما تازه الآن می‌بینید و کشف می‌کنید که این نقشه‌ای که الآن در اینجا هست همان بوده که در ذهن این شخص بوده است و این منطبق بر آن است. این اشیائی که در خارج همه صورت خارجی پیدا کردند، اینها نقشه‌های خارجی هستند بنا بر نظر اصالت ماهوی‌ها که منطبق با همان نقشه‌هایی که در علم عنائی حق به‌صورت اجمال بودند و هیچ اشکالی هم دیگر پیش نمی‌‌آید. اولاً نحوۀ وجود ما وجود اعتباری است و با وجود حق فرق می‌کند که وجود حقیقی است، بعد هم جعل نسبت به وجود تعلق نمی‌‌گیرد چون وجود یک امر عینی است و اگر جعل به او تعلق بگیرد تحصیل حاصل می‌شود، اگر وجود را موجود بکند تحصیل حاصل می‌شود. به‌خاطر این مسئله قائل به اصالت ماهیت شدند.

خیال می‌کنم که دیگر بحث این جلسه نسبت به بحث جلسۀ بعد مقدمه است. این را هم می‌خواستم بگویم که در این قضیه آن مطالب مرحوم سید احمد و اینها هم می‌آید.