تبیین حقیقت جعل و تعلق آن به ماهیات
تحلیل جایگاه ماهیت و وجود در نظام هستی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به واکاوی دقیق مسئله جعل و نحوه تعلق اراده الهی به اعیان میپردازند. بحث با تفکیک میان جعل وجود و جعل ماهیت آغاز میشود و با تبیین این نکته که جعل به حقیقت وجود به دلیل امتناع تحصیل حاصل تعلق نمیگیرد، به سراغ ماهیت میرود. در ادامه، تفاوت میان ماهیت مبهمه و ماهیت مشخصه بررسی شده و این پرسش مطرح میشود که چگونه جعل به ماهیت تعلق میگیرد. استاد با بهرهگیری از مثالهای عرفی و فلسفی، چگونگی تحقق تشخصات خارجی در علم عنائی حق را شرح داده و با نقد نگاههای سطحی به مطلوبات دنیوی، مفهوم اصنام درونی و هواهای نفسانی را در پرتو آیه شریفه «رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ کَثِیرًا مِّنَ النَّاسِ» تبیین میکنند. در نهایت، این بحث به نتیجه میرسد که بسیاری از دلبستگیهای انسان، ناشی از بخشیدن لباس وجود به شبحهای ذهنی و ماهیات اعتباری است.
مرتب سازی:
تبیین حقیقت جعل و تعلق آن به ماهیات
4وجود تمام اشیاء در علم ربوبی حق بهنحو اجمال
تمام اعیان و اشیاء در علم ربوبی حق بهنحو اجمال قابل تشخص بود بهنحویکه وقتی ذات پروردگار، جبرائیل امین، میکائیل، اسرافیل و ملائکه نگاه به آن لوح قضاءوقدر، آن لوح محفوظ، عالم اراده، مقام واحدیت و هرچه از این سلسله مراتبی که نزول اراده پروردگار را در آن مراتب احراز میکند، میکردند دقیقاً بین زید و بین عمرو تمیز قائل میشدند که این زید است ولی هنوز به دنیا نیامده است، این عمرو است، این بکر است، این خالد است، این شجر است، این شجر مدرسۀ فیضیه است، آن شجر مخصوص شارع ارم است و آن حجر مخصوص... تمام جزئیات عالم وجود در آن علم عنائی حق یا لوح محفوظ یا در آن ارادۀ مطلقۀ حق بهنحو مجزا و بهنحو مفصل به ضرورت تفصیلی ـ تفصیلی یعنی مجزا نه منظور آن مقام نشر درمقابل مقام لفّ ـ و بهصورت مجزا تمام اینها در علم عنائی حق و لوح محفوظ موجود هست اما هنوز جعل به آنها تعلق نگرفته است. این فرقش است یعنی آن امتیاز بین آن صور...
مثل اینکه شما در ذهنتان دوتا حیوان درنظر بگیرید؛ یک مرغ درنظر بگیرید و یک خروس. الآن که از منزل میخواهید بیرون بروید این مرغ سفید که وزنش اینقدر باشد و دارای این خصوصیات باشد را تصور میکنید بعد هم یک خروس را به همین کیفیت تصور میکنید بعد میروید دنبالش که این صورت ذهنی خود را در خارج پیدا کنید. میروید به آنجا که مرغ و خروس زنده میفروشند و میگویید: یک همچنین مرغی با این خصوصیت میخواهم و یک همچنین خروسی با این خصوصیات میخواهم، یکییکی به شما نشان میدهد تا میگویید: این همان است که من میخواهم. آنچه را که شما در ذهن دارید آن صورت ذهنی شماست و همان در ذهن شما هم مجزا است. در ذهن شما بین مرغ و خروس تفاوت هست و آن یک حالاتی دارد و اینهم یک حالاتی دارد. این یک خصوصیاتی دارد و آن یک خصوصیات دیگر دارد. تمام صور عالم خلق در علم عنائی حق بهنحو اجمال ولی بهطور مجزا و مقسّم و منفصل موجود بوده است. ارادۀ پروردگار بر این صورت موجب شده است که این صورت در خارج با وجود آن علم عنائی حق یعنی در عین اینکه این صورت در علم عنائی حق هست تعین خارجی و تشخص خارجی این صورتها در خارج محقق بشود. این فرقش است.