تعلق جعل به نسبت بین ماهیت و وجود

اگر یک ماهیتی به خدا بگوید که اصلاً نمی‌خواهم تو ما را خلق کنی، خدا می‌گوید که خب ما کاری به کار تو نداریم! الآن فرض بکنید یک حیوانی را درنظر بگیرد که صد سر و هزار پا داشته باشد آیا تابه‌حال خلق شده یا نشده است؟ خلق نشده دیگر! پس این به خدا گفته که من را خلق نکن! درحالی‌که ما الآن تصورش را کردیم! چیزی را تصور کردیم که هنوز در عالم خلق نشده و در تاریخ هم این‌طور برمی‌آید که چیزی ثبت نشده است! پس ارادۀ خدا به این تعلق نگرفته درحالی‌که الآن خود ماهیت آن هست؛ یعنی در وعاء خودش موجود است! شما می‌توانید غیر از این‌هم درست کنید و خلق کنید! شما می‌توانید به جای خدا خلق کنید! هرچه دلتان می‌خواهد خلق کنید! خلق هم می‌کنیم! ماهیت که سهل است خدا و خدایان خلق می‌کنیم. اینها که چیزی نیست! اینها که گناهی ندارد! پس آن عبارت از موجودیت ماهیت است که احتیاج دارد، نه خود ماهیت! إن‌شاءالله جواب آن برای جلسۀ بعد بماند.

تلمیذ: یا مَن هو هو؟

استاد: یا هو، یا مَن هو، یا مَن هو هو، یا مَن لا هوَ إلاّ هو.

تلمیذ: معنایش را بفرمایید.

استاد: یا مَن لا هوَ إلاّ هو؛ ای ذاتی که هیچ غیبی نیست که قابل اشاره باشد آن ذات مگر اینکه آن ذات غیب الغیوب توست. در تمام این موارد این ذکر اشاره به احدیت الذات است. این ذکر ذکر خاصی است و خیلی هم ذکر خطرناکی است. این همان ذکری است که در شب بدر حضرت خضر به امیرالمؤمنین علیه‌السّلام تعلیم داد. در شب بدر و بعد در روز بدر و به‌واسطۀ این ذکر امیرالمؤمنین فرمودند که ما بر اعداء غلبه کردیم. حضرت فرمودند که «عُلِّمتَ الاسم الأعظم»!¹

کیفیت حال مرحوم علامه طهرانی ـ رضوان الله تعالی علیه ـ قبل از رحلت

تلمیذ: جلسۀ عصر جمعه‌ای در منزل مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ بود، حالشان متغیّر شد و بعد هم از دنیا رفتند...