تحلیل تعلق جعل به ماهیت و وجود

جعل به این می‌گویند. این مسائل به چه چیزی تعلق گرفت؟ نه به آبِ تنها چون آب تنها را از اول گفته بودم. اگر مدام می‌گفتم که آب. می‌گفتید که آقاجان چیست؟ قاطی کردی؟! می‌گویم که اِ آب! می‌گویید که می‌دانم آب، اما این آب را چه‌کار کنیم؟! باز هم می‌گویم که آب. می‌گویید که بابا ما نمی‌فهمیم و هنوز علم غیب نداریم این‌همه ذکر گفتیم نمی‌دانیم در سر شما چه می‌گذرد! مدام می‌گویم که آقا آب آب آب ولی شما نمی‌فهمید. اما همین‌که می‌گویم: آب را به چایی [تبدیل کن] یک‌دفعه همۀ مطالب می‌آید! کتری می‌آید، چایی می‌آید، جوش آوردن می‌آید، قند می‌آید، استکان، نعلبکی و سینی می‌آید همۀ اینها می‌آیند چون آب را به یک امر خارجی و وجودی نسبت دادم. آب را به چایی تبدیل کن آقا! پس چایی شما کجاست؟! پس چرا من چایی نمی‌بینم؟ آهان! انتساب این ماهیت به امر وجودی اقتضاء می‌کند که عالَم به‌کار بیفتد.

أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد