
ماهیت قدرت و نسبت آن با حیات و ذات
تحلیل فلسفیِ تلازمِ قدرت با وجود و نقد اوهام انسانی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه صفت «قدرت» در نظام هستی میپردازند. بحث با تعریف قدرت به عنوان تواناییِ ذات بر استدامه و ایجاد تغییر در آثار وجودی آغاز میشود و با استدلال بر اینکه قدرت از اوصاف انتزاعی و لاینفکِ ذات است، ادامه مییابد؛ به گونهای که سلب قدرت از ذات، مساوق با سلب خودِ ذات است. در ادامه، استاد با عبور از مباحث انتزاعی، به نقدِ نگاهِ عرفی و خیالیِ انسانها نسبت به تعلقات دنیوی و مرگ میپردازند. ایشان با تأکید بر اینکه بسیاری از دلبستگیها و رفتارهای ما در مواجهه با حوادث، نه برخاسته از حقیقتِ وجودی، بلکه ناشی از اوهام و تخیلات نفسانی است، مخاطب را به بازنگری در نوعِ ارتباط با خود و جهان پیرامون دعوت میکنند. این جلسه در نهایت با تبیینِ تفاوتِ نگاهِ اولیاء الهی با نگاهِ عامیانه به هستی، به پایان میرسد.
ماهیت قدرت و نسبت آن با حیات و ذات
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه صفت «قدرت» در نظام هستی میپردازند. بحث با تعریف قدرت به عنوان تواناییِ ذات بر استدامه و ایجاد تغییر در آثار وجودی آغاز میشود و با استدلال بر اینکه قدرت از اوصاف انتزاعی و لاینفکِ ذات است، ادامه مییابد؛ به گونهای که سلب قدرت از ذات، مساوق با سلب خودِ ذات است. در ادامه، استاد با عبور از مباحث انتزاعی، به نقدِ نگاهِ عرفی و خیالیِ انسانها نسبت به تعلقات دنیوی و مرگ میپردازند. ایشان با تأکید بر اینکه بسیاری از دلبستگیها و رفتارهای ما در مواجهه با حوادث، نه برخاسته از حقیقتِ وجودی، بلکه ناشی از اوهام و تخیلات نفسانی است، مخاطب را به بازنگری در نوعِ ارتباط با خود و جهان پیرامون دعوت میکنند. این جلسه در نهایت با تبیینِ تفاوتِ نگاهِ اولیاء الهی با نگاهِ عامیانه به هستی، به پایان میرسد.
ماهیت قدرت و نسبت آن با حیات و ذات
11در خیالات و اوهام بودن مردم در آینۀ کلام اولیاء و بزرگان
واقعاً انسان نگاه کند این عرفا که میگویند: مردم در خیال هستند، [واقعاً اینطور است]. این مولانا بهبه! خدا رحمتش کند، خدا نور به قبرش ببارد! واقعاً چه چیزی بود! میگوید: تمام مردم در خیال و اوهام هستند! واقعاً اینطور است. شما الآن داخل مجالس آقایان بروید و ببینید چه حرفهایی میزنند! این را بگیریم و آن را ببندیم و این را فلان کنیم! الآن که ما از این ارتباطات وحشت داریم بهخاطر این مکتب است والاّ ما هم مثل همینها بودیم! آنها همانطوریکه ما یک لحظه تحمل یک همچنین جایی را نداریم، آنها هم یک لحظه تحمل یک همچنین جایی را ندارند! آنوقت اشعار مثنوی را بخوانید، آن قضیۀ رفتن خر در طویلۀ آهوها را خواندهاید یا نه؟!1 بیچاره آهوها [تعجب کرده بودند]! خر داخل رفته بود و آهوها میگفتند: این چیست که به اینجا آمده است؟! تا حالا این را ندیده بودیم! خر، خر است و نمیشود آن را کاری کرد! داخل طویلۀ آهوها رفته است و باهم جور درنمیآیند؛ نه آنها میتوانند این را تحمل کنند و نه این میتواند آنها را تحمل کند!
تلمیذ: برعکس بوده، آهو در طویلۀ خران رفته بود است.
استاد: علیٰکلّحال حالا هرکدام...
کلام نورانی و عجیب امام عسگری علیهالسّلام دربارۀ استیحاش از مردم!
آنوقت اینجا آدم کلام امام حسن عسگری علیهالسّلام را میفهمد، واقعاً عجیب بیان کرده است! فرموده است: «مَن أنِسَ بِالله إستَوحشَ عَنِ النّاس»!2 معجزۀ این کلام [را میفهمد]! نه مردم عرقخور و دزد و اینها، اینها که خب اصلاً جای بحث نیست.
تلمیذ: ...
استاد: چند دور تسبیح را گرداند؟! بیچاره زود به مقصد رسید یا نه؟! آرزو بر نوجوانان عیب نیست، خدا حاجت و مراد هر حاجتمندی را روا کند!! آنوقت ما واقعاً این حیات طیبه را قدر نمیدانیم! إنشاءالله دیگر خدا خودش توفیقش را هم بدهد.
أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد
- . جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به مثنوی معنوی (میرخانی)، دفتر پنجم، ص 442: حکایت در بیان صفت حقانیان در دنیا با اهل دنیا و در معنی حدیث: ”الإسلام بَدأ غَریباً و سَیعود ُکما بَدأ غریباً فَطوبی لِلغُرباء.“
- . عدة الداعی، ج 1، ص 208. امام شناسی، ج 8، ص 269:
ترجمه: «کسى که با خدا انس گیرد از مردم وحشت دارد.»
