حقیقت علم و حضور در عوالم وجود

پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم در مدینه و مسجد تشریف داشتند، افراد در جنگ موته رفته بودند، [جنگ] موته‌ای که قضایای جعفر [طیار رخ داد]، هر کسی در آنجا از اسب به زمین می‌افتاد پیغمبر مثل رادار [قضیه را بیان می‌فرمودند مثلاً] الآن جعفر به زمین افتاد، عَلَم را دیگری برداشت، آن شخص افتاد عبدالله بن رواحه برداشت و...¹ این‌طور نیست که پیغمبر بگوید که الآن جبرائیل می‌گوید که او از اسب افتاد! نه! می‌گوید: الآن می‌بینم که جعفر افتاد! یعنی چه؟ یعنی من الآن در آن معرکه حضور دارم. این احساس رسول خدا در قضیه‌ای که نیست ـ اختلاف دارد ـ نفس همان ادراکی است که بعداً می‌خواهد اتفاق بیفتد. هیچ فرقی نمی‌کند یعنی در ادراک دیگر فرقی نمی‌کند؛ یعنی اگر از پیغمبر بپرسند جنگی که هفته یا ماه دیگر ـ نه الآن ـ بین اینها و هوازن یا بین اینها و خیبر اتفاق می‌افتد ادراک شما با ادراکی که الآن از موته می‌گویید دوتا است؟ می‌فرماید: نه، یکی است. درحالی‌که هنوز اتفاق نیفتاده است و عدم است. چطور ادراک رسول خدا [نسبت] به امر عدمی و امر وجودی یکی شد؟ این برای چیست؟ إن‌شاءالله برای جلسۀ بعد باشد.

تلمیذ: چه معیاری برای تشخیص بین مکاشفه و عالم علم وجود دارد؟ چون فرمودید: مرحوم انصاری فرمودند که آنچه در نجم‌ الثاقب آمده است در واقع در عالم مثال بوده و در عالم علم نبود، چه معیاری وجود دارد؟

استاد: آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا؟! این را باید شما یک ساعت پیش اشکال می‌کردید، نه حالا که هیچ نایی برای [بحث وجود ندارد]! إن‌شاءالله این‌هم می‌آید.

تلمیذ: مثال خواب در سال گذشته با سال آینده فرقی ندارد؟

استاد: نه دیگر. احساس کسی که در خواب هست احساس کسی است که در خواب هست نه وقتی که بیدار می‌شود. آن احساسش در قضایایی که می‌بیند با آینده فرق می‌کند؟ نه.