
تبیین کیفیت معجزه و تصرف در عالم ماده
بررسی دیدگاه علامه طباطبائی درباره قانون علیت و خوارق عادات
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین کیفیت وقوع معجزات و خوارق عادات در عالم ماده میپردازند. بحث با پرسشی پیرامون کیفیت سفر پیامبر اکرم (ص) به کربلا در عالم کشف آغاز شده و به تحلیل چگونگی تصرف اولیاء الهی در زمان و مکان میرسد. استاد در ادامه، دیدگاه علامه طباطبائی مبنی بر توجیه معجزه از طریق شتابدهی به قانون علیت را مورد نقد و بررسی قرار میدهند. ایشان با تأکید بر اینکه اراده ولیّ خدا خود یک علت مستقل و حقیقی است، ضرورت حفظ پیوستگی تمام اجزای عالم در نظریه شتابدهی را به چالش میکشند. در نهایت، این جلسه با تبیین جایگاه نفس امام مبین در احاطه بر عوالم و نقد پیچیدگیهای غیرضروری در تحلیلهای فلسفیِ معجزه، به این نتیجه میرسد که تصرفات اولیاء الهی، نه نقض قانون علیت، بلکه تجلی ارادهای است که در طول مشیت الهی عمل میکند.
تبیین کیفیت معجزه و تصرف در عالم ماده
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین کیفیت وقوع معجزات و خوارق عادات در عالم ماده میپردازند. بحث با پرسشی پیرامون کیفیت سفر پیامبر اکرم (ص) به کربلا در عالم کشف آغاز شده و به تحلیل چگونگی تصرف اولیاء الهی در زمان و مکان میرسد. استاد در ادامه، دیدگاه علامه طباطبائی مبنی بر توجیه معجزه از طریق شتابدهی به قانون علیت را مورد نقد و بررسی قرار میدهند. ایشان با تأکید بر اینکه اراده ولیّ خدا خود یک علت مستقل و حقیقی است، ضرورت حفظ پیوستگی تمام اجزای عالم در نظریه شتابدهی را به چالش میکشند. در نهایت، این جلسه با تبیین جایگاه نفس امام مبین در احاطه بر عوالم و نقد پیچیدگیهای غیرضروری در تحلیلهای فلسفیِ معجزه، به این نتیجه میرسد که تصرفات اولیاء الهی، نه نقض قانون علیت، بلکه تجلی ارادهای است که در طول مشیت الهی عمل میکند.
تبیین کیفیت معجزه و تصرف در عالم ماده
7مسئلۀ دوم که اگر از حضرت موسی در این موقع بپرسند که تو چه کردی؟! آیا میگوید که من دویست سال را برداشتم چرخاندم و این را به آن زدم و آن را به این زدم و درخت را از آنطرف بردم و فلان کردم و حیوان شد و فلان شد و آن را به آن [شکل] درآوردم تااینکه یک چیزی درست شد و بعداً درآمد؟! حالا این ﴿حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ﴾ هم که یک روزه نبوده شاید شصت یا هفتاد سال داشت. این ماری که از اینجا تا آنجا ترتیب همه را بدهد، این مار یکی دو روزه که نبوده است! این مار شصت سال از سنش هم گذشته است دیگر! از سن حضرت موسی بزرگتر بوده است! خب این را هم اضافه کنید!
تلمیذ: از کجا معلوم که تازه این چوب هم بخواهد برگردد و تبدیل به مار شود!
استاد: پس تبدیل به چه شود؟!
خلاصه اگر از حضرت موسی بپرسند میگوید که نه بابا! من آمدم و به این عصا دست زدم ـ عصای خودم نه این چوب ـ و یکدفعه تبدیل به مار شد همین! دیگر اینها را ما یادمان نمیآید که این کارها را کرده باشیم و فلان این حرفها! همینطور مسائلی که اولیاء در مقام خوارق عادات بیان میکنند این است و آن نیست!
تلمیذ: فقط در همینجا مرحوم علامه...
استاد: غیر از آن، مرحوم علامه آمدند با مسائل عالم طبع و قواعد فیزیکی خواستند مسائل را وفق بدهند. ولی اگر مسئلۀ حفظ علیت است خب اینهم علیت دارد دیگر! اراده، علت است. علیت هم که بههم نخورده است. لازم نیست ما این راه دور را با این اشکالات برویم! خب علت سرجایش هست گتره که نشده است! اینهم همین است یعنی به همین مسائل برمیگردد.
أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد
