تبیین حرکت توسطیه و قطعیه در فلسفه

ولی در اینجا می‌بینیم این متحرک دارد مسافت طی می‌کند، حرکت توسطیه دیگر چیست؟! این در هر نقطه فعلیت و با مکان و زمان همان نقطۀ خودش ارتباط دارد. بله، این‌قدر نقاط زیاد هستند که برای ما قابل تشخیص نیستند آن یک حرف دیگر است ولی از فعلیت این نسبت به افراد کم نمی‌کند. افراد این الآن دارای فعلیت هستند.

وقتی که شما ذغال را بردارید در این گردونه بریزید اول که ذغال را ریختید یک نقطه دارد وقتی که می‌چرخانید یک نقطۀ دیگر دارد این نقطه این نقطه، اما همین‌که دو دور چرخاندید دیگر نقاط آن‌قدر زیاد است که برای شما یک خط مستدیرِ متصل را تشکیل می‌دهد. آیا این خط مستدیرِ متصل تشکیل دادن از آن تشکل نقاط غیر متناهیۀ بالفعل جلوگیری می‌کنند؟! الآن که این در اینجا هست آیا چون این خط وجود دارد یعنی آن نقاط وجود ندارند؟! این نقطه در اینجا هست بعد شما یک نقطۀ دیگر می‌بینید بعد یکی دیگر می‌بینید، بین این دو نقطه هم [نقاطی] وجود داشته است شما احساس نکردید، تا این عکس برود در شبکیه قرار بگیرد و شبکیه به مغز منتقل کند و عکس و تصویر بعدی در جای خودش قرار بگیرد، سرعت تصویر دیگر از انتقال ذهن بیشتر است. آن سرعت چون بیشتر است مغز نمی‌تواند این دو عکس را در کنار هم قرار بدهد و برای یکدیگر فاصله قائل بشود. لذا عکس دوم قبل از عکس اول به این می‌چسبد و عکس و تصویر سوم هم می‌چسبد. در این عکس‌هایی که هنوز عقل و مغز آنها را تجزیه نکرده است صور مختلفه به‌نحوی می‌آید که یک صورت واحد جلوه می‌کند آن‌وقت شما به آن خط می‌گویید، درحالی‌که خط نبود در واقع فعلیت‌های غیر متناهی بوده است که در هر آنی آن فعلیت‌ها حاصل شده است.

فَإنَّ المُتحرکَ فی الأینِ مِمّا أحاطَ بِهِ جِسمٌ فی کُلِّ زَمانِ حَرکتِه فَبِالضَّرورةِ لَهُ أینٌ بِالفعلِ و إلا فَیلزمُ الخَلأ و هوَ مَحالٌ وَ أیضاً الأفلاک غیر منفکة عن الحرکة الوضعیة.