
تشکیک در ماهیات و دیدگاه فلاسفه
تحلیل تفاوتهای ماهوی و وجودی در مکاتب فلسفی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مسئله تشکیک در ماهیات و اختلاف دیدگاه میان مشائیون و رواقیون میپردازند. بحث با تبیین جایگاه مفهوم و مصداق در فلسفه آغاز شده و این پرسش مطرح میشود که آیا اشتداد و ضعف در ماهیت، موجب اختلاف نوعی میشود یا خیر. استاد با تحلیل دقیق مبانی صدق مفهوم بر افراد، تفاوت نگاه مشائیون که قائل به تواطی مفاهیم هستند را با دیدگاه رواقیون و شیخ اشراق که تشکیک را در ماهیات نیز جاری میدانند، بررسی میکنند. در ادامه، با تفکیک میان هویت خارجی و مفهوم ذهنی، به این نتیجه میرسند که در حقایق بسیطه مانند کیف، اشتداد ماهوی قابلقبول است. این جلسه با نگاهی به سیر تاریخی تدریس فلسفه در حوزههای علمیه و اهمیت جایگاه حکیمان در حفظ مبانی اصیل معرفتی به پایان میرسد تا مخاطب با درک عمیقتری از پیوند میان مباحث انتزاعی فلسفی و واقعیتهای وجودی آشنا شود.
تشکیک در ماهیات و دیدگاه فلاسفه
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مسئله تشکیک در ماهیات و اختلاف دیدگاه میان مشائیون و رواقیون میپردازند. بحث با تبیین جایگاه مفهوم و مصداق در فلسفه آغاز شده و این پرسش مطرح میشود که آیا اشتداد و ضعف در ماهیت، موجب اختلاف نوعی میشود یا خیر. استاد با تحلیل دقیق مبانی صدق مفهوم بر افراد، تفاوت نگاه مشائیون که قائل به تواطی مفاهیم هستند را با دیدگاه رواقیون و شیخ اشراق که تشکیک را در ماهیات نیز جاری میدانند، بررسی میکنند. در ادامه، با تفکیک میان هویت خارجی و مفهوم ذهنی، به این نتیجه میرسند که در حقایق بسیطه مانند کیف، اشتداد ماهوی قابلقبول است. این جلسه با نگاهی به سیر تاریخی تدریس فلسفه در حوزههای علمیه و اهمیت جایگاه حکیمان در حفظ مبانی اصیل معرفتی به پایان میرسد تا مخاطب با درک عمیقتری از پیوند میان مباحث انتزاعی فلسفی و واقعیتهای وجودی آشنا شود.
تشکیک در ماهیات و دیدگاه فلاسفه
12آن فقیهى که در همین فیضیه همینجا روبهروى ما بعد از نود سال درس اخلاق گفتن شبهای پنجشنبه قضیۀ عمر را انکار مىکند، متأسفانه خدا به او از آن یک درصد هم نصیب نداده است! نهخیر! او اینطور نیست! یا امثال آنها! اینها فلاسفه و عرفا نبودند که تمام مبانى تشیع را زیر پا بگذارند، همین فقها بودند که این کار را کردند. آنهایى که لگد زدن به در خانۀ حضرت زهرا علیهاالسّلام را انکار کردند از فلاسفه نبودند، از فقها بودند. آنهایى که زیارت عاشورا را انکار کردند از فلاسفه نبودند بلکه از فقها و محدّثین بودند! آنهایى که قضیۀ عمر [که در مورد پیغمبر گفت] که «إنَّ الرَّجل لَیهَجُر»1 را در کتابشان انکار کردند اینها از عرفا نبودند، از همین فقهاى حوزه علمیه بودند. آنهایى که علم امام را انکار کردند و امام را مثل بقیه شمردند از همین فقهاى حوزه بودند.
اثبات علم اطلاقی برای امام معصوم علیهالسّلام توسط حکیم و عارف
حکیم و عارف [این کار را نمیکند] بلکه حکیم و عارف علم اطلاقى را براى امام ثابت مىکند، امثال صدرالمتألهین از اینها نبودند! الحمدلله نامههایی که همین آخوندهای مشهد و طهران برای مرحوم آقا میدادند الآن موجود است. هرجا هست بالأخره الآن هست! من خودم اینها را یک وقت مىخواندم، دیگر هرچه بخواهید در این نامه بود یعنى فحشهایى که این علما با این عمامه به مرحوم آقا مىدادند معلوم بود این برای کیست و عبارت نشان مىدهد که این آخوند نجفرفته است و این آدمى نیست که در خیابان خیار و طالبى بفروشد. آخوندهاى نجفرفته و امثالذلک بدون امضاء میدادند یعنى اینقدر عرضه نداشتند که امضا هم کنند، فحشهایی میدادند! آخر بدبخت بلند شو و بیا!
قضیهاى اخیراً از من دربارۀ مباحثۀ مرحوم آقا با آقاى مروارید پخش شد، من نمىخواستم این قضیه را بگویم، این در جُنگ آقا هست و یکی دو هفته است که منتشر شده است. من دیدم که واقعاً نامردى مىکنند! بعضىها اصلاً دین ندارند، حسابوکتاب ندارند. وقتی که صحبت شده است بارها من گفتهام که من براى هرگونه صحبتى [آمادهام] بفرمایید هر کسی از هرجایی بیاید، خب انسان صحبت مىکند و بحث مىکند. اینکه مسئلهاى نیست. نهاینکه از آنطرف فرار میکنند و چه میکنند! این مسئله هست دیگر یعنى از همان زمان بوده است و در هر قضیهاى هم این مسئله وجود دارد. علیٰکلّحال چیزهایی است که انسان باید به آن دقت کند.
- . صحيح مسلم، ج 3، ص 1259.
