ماهیت و فعلیت احکام در قضایای طبیعیه

بله! شارع می‌تواند براى روزی كه ما بتوانیم با یک وسیله‌ای مانند هلیكوپتر ـ اسم به این قشنگی، امروزه می‌گویند: بالگرد و... ما که می‌گوییم: هلیكوپتر ـ بنشینیم و پرواز کنیم حكم جعل كند، گفته درست است که خودت بال ندارى ولى اگر وسیله‌ای درست كردى و در آن نشستى كه می‌توانی بروى و خانۀ همسایه را ببینى، این کار حرام است. یعنى رؤیت منزل همسایه چون منزل اجنبیه است و منزل خصوصى است و اختیار رؤیت و عدم رؤیت به عهدۀ صاحب البیت است لذا رؤیت منزل همسایه تصرف و تجاوز از حد است و حرام است. این رؤیت الآن فعلیت دارد اما نسبت به اینكه خود انسان یك روزى بر اثر اختلالات ژنتیكی یا بر اثر دست‌كارى ـ كه احتمال هم می‌دهیم ـ بالى پیدا كند و این‌چنین وضعیتى پیدا كند كه خود انسان بدون وسیله بتواند پرواز کند، انسان با كایت¹ هم پرواز می‌کند و رؤیت منزل همسایه بدون اجازۀ صاحب البیت حرام است، ولى صحبت در نفس آن عملى است كه به خود مكلف بدون لحاظ رؤیت باشد یعنى شارع بگوید که بال زدن تو ـ نه رویت ـ حرام می‌شود. فرض كنید ده سال دیگر یا صد سال دیگر و در آینده بشرى درست شود كه افراد انسان به این شكل دربیایند، خنده‌دار است كه شارع چنین حکمی کند چون این فقط در عالم تصور و عالم ذهنیت هست و این حكم پَر زدن انسان یا حكم امور دیگرى که به‌طوركلى در اختیار انسان نیست از این نقطه‌نظر اصلاً معنا ندارد.

مثلاً برده در زمانى بوده ولى الآن شرایط طوری است كه برده نیست. امام زمان علیه‌السّلام هم ظهور كند برده نمی‌آورد، اسلام در همه‌جا گسترش پیدا می‌کند. البته در شرایط فعلى مسئله فرق می‌کند. صحبت در این است كه به‌طوركلى موضوعاتى که در گذشته بودند و موقعیت آنها گذشته است در تشریع آورده نمی‌شود نه‌اینكه در تشریع بیایند منتها فعلیت و تنجّز آنها موقوف به شرط الوجود باشد. شارع این مسئله را نمی‌تواند تشریع كند. همان‌طور که اگر یك دینى بعداً تشریع شود، ناسخ دین اول است این‌هم به یك هم‌چنین وضعیت است.