مفهوم‌شناسی سلب و ایجاب در مرتبه ماهیت

با یكى از آقایانى كه در حوزه مسئولیت دارد مصاحبه كردند كه چه برنامه‌هایى براى حوزه دارید؟ این دست‌هایش را بالا برد تا به عمامه رسید، گفت: هدف اصلى ما ارتقاء سطح تقواى طلاب است! به‌به چه كسى دارد چه مى‌گوید! لابد مسائلى كه براى مدیریت حوزه اتفاق افتاده است را شنیده‌اید كه چگونه انتخاب شدند، با گزارشِ خلاف...! نعوذ بالله كار ما به كجا رسیده است؟! تعجب از این است كه چه كسانى از تقواى طلبه‌ها حرف مى‌زنند! می‌گویند که سطح تقواى طلبه‌ها باید بالا رود! حتماً مى‌خواهید مثل حضرت‌عالی بشوند؟! همه چیز ما دكور شده است اگر یكى بیاید یك حرفى بزند كه مراجع نباید در كارهاى مردم دخالت كنند، انگار آسمان به زمین رسیده است، جمع مى‌شوند اعلامیه مى‌دهند، شكوائیه به دادستانى تنظیم مى‌كنند، تحت پیگرد قانونى قرار مى‌دهند، صحبت مى‌كنند. بدبختى این است در یك هم‌چنین قضایایى صدای هیچ‌کسی درنمى‌آید! همه چیزمان بازى شده است همه چیزمان دكور و فیلم شده است. مردم اینها را مى‌فهمند، همه اینها را مى‌فهمند ولی ما از دیگران مى‌شنویم و تعجب است كه چطور مسائل درز پیدا مى‌كنند.

امام سجاد علیه‌السّلام خیلى عجیب مى‌فرماید:

اگر آن خنجرى كه با آن سر پدر مرا بریدند به من امانت بدهند من آن را به صاحبش برمى‌گردانم.¹

آنها چه مى‌گفتند و ما داریم چه مى‌كنیم! یعنى حضرت مى‌گویند: آن‌قدر مؤمن باید امین و صادق باشد که این کار را بکند. بگوید: سر پدر من را بریدند كه بریدند، فعلاً این امانت است و باید برگردانده شود. شما به‌عنوان امانت این‌ را قبول كردید، چرا برنمى‌گردانید؟! از اول قبول نكن، بگو نمى‌خواهم شمشیرى را كه با آن پدر مرا شهید كردند در خانه‌ام باشد، ولى یك وقتى به‌عنوان امانت قبول مى‌كنى یعنى من این را مى‌پذیرم و مى‌گیرم و بعد به شما برمى‌گردانم. حضرت مى‌فرماید كه باید این كار را انجام بدهى، چرا؟ چون انسان باید بر ارزش‌ها به‌خاطر خدا محافظت كند نه به‌خاطر مصالح خودش، الآن كه ما داریم در اینجا بحث مى‌كنیم براى چه داریم مى‌آییم؟ باید هدف این باشد كه آنچه كه مورد نظر اسلام و امام علیه‌السّلام است مطرح بشود، فقط همین! حالا اگر من آمدم و مخلوط كردم و گفتم که اگر آنچه مورد نظر امام علیه‌السّلام است را بخواهم بگویم، ممكن است به آنجا بربخورد! ممكن است به اینجا بربخورد! همه‌اش خراب شد رفت! تمامش ازبین مى‌رود. یا باید احراز بكنیم كه این مسئله مورد نظر امام نیست و احراز این مسئله بشود یا باید بیان بشود. ﴿بَلِ ٱلۡإِنسَٰنُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦ بَصِيرَةٞ﴾؛² خود آدم مى‌فهمد كه دارد خودش را گول مى‌زند یا نه؟