ماهیت کلی و جزئی در فلسفه و عرفان
نقش صورت مثالی در کشف حقایق و ارتباط با ولایت
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق تفاوت میان مفاهیم «کلی» و «جزئی» در فلسفه پرداخته و نحوه انطباق کلیات ذهنی بر مصادیق خارجی را بررسی میکنند. ایشان با نقد نگاههای سطحی به این مبحث، بر اهمیت «صورت مثالی» بهعنوان حلقه اتصال میان ذهن و عین تأکید میورزند. در ادامه، این بحث به حوزههای معرفتی و عملی کشیده شده و بیان میشود که چگونه ادراک اولیاء الهی از حقایق و مافیالضمیر افراد، ناشی از نفوذ در همین صور مثالی است. در بخش پایانی، استاد با نقد رویکردهای سلیقهای در تفسیر روایات و تاریخ، بر ضرورت تسلیم در برابر ولایت معصوم تأکید کرده و بیان میدارند که احکام ظاهری دین تنها زمانی به حقیقتِ شریعت بدل میشوند که تحت اشراف و تصرف مستقیم ولایت امام قرار گیرند، نه اینکه صرفاً در کنار اعتقاد به امام، به صورت مستقل و بدون اتصال به او اجرا شوند.
مرتب سازی:
ماهیت کلی و جزئی در فلسفه و عرفان
7پس اگر در بعضی از عبارات داریم که صورت مثالی در ذهن هست اینطور نیست، صورت مثالی در خارج هست منتها کشف آن صورت مثالی بهواسطۀ ذهن است، ذهن میآید و آن صورت مثالی را کشف میکند؛ حالا [یک وقت] آن صورت مثالی صورت مثالی نوعیه است مثلاً انسان نگاه میکند به یک آدمی که میبیند دارد اینطوری با دو پایش راه میرود که برود در حجرۀ فلانی آنجا یک خبرهایی هست. روز اول و دوم و سوم ماه است و دارد میرود، میگوید: هان! این الآن دارد در آنجا میرود که طلب را وصول کند! خب اینکه الآن کشف شد از کجا برای او مشخص شد؟! مثل اینکه این قضیۀ اول و دوم و سوم ماه تا ظهور حضرت باید برقرار باشد و هیچوقت این قضیه نباید سروسامانی پیدا کند! این کشف صورت مثالی از کجا پیدا میشود؟! از همین اطلاع انسان بر این ظاهر که این ظاهر یک جنبۀ مثالی ایجاد میکند که انسان به آن جنبۀ مثالی میرسد.
یک وقتی هم آن جنبۀ مثالی در صورت نوعیه نیست، مانند اینکه صفات، ملکات، غرائز و سایر آن اشتغالات نفسانی و کیفیت رسوخ آنها در نفس است که برای انسان این صورت را ایجاد میکند.
انواع صورت مثالی
بنابراین صورت مثالی دوتا است یک صورت مثالی در خارج هست و یک صورت مثالی در ذهن هست؛ انسان در اقتران صورت مثالی در ذهن با آن صورت مثالی در خارج تازه با آن شیء خارجی ارتباط پیدا میکند. به هر مقدار که این تطبیق صحیح و دقیق و قابل انطباقتر باشد اطلاع انسان بر آن صورت مثالی خارجی دقیقتر خواهد بود؛ یعنی این انعکاسی که از این ذهن به خارج حاصل میشود و آن صورت مثالی را میگیرد و در ذهن میآورد، به هر مقدار که این انعکاس دقیقتر باشد به همان مقدار این مسئله [واضحتر] میشود.
اختلاف مراتب مکاشفات افراد