ماهیت کلی و جزئی در فلسفه و عرفان

پس آن صورت مثالی، صورت مثالی خارجی است همان‌طور که عرض کردم. صورت مثالی ذهنی، برداشت است؛ یعنی یک ارتباطی بین نفس و خارج برقرار می‌شود و آنچه که در نفس پیدا می‌شود اسمش را صورت مثالی می‌گذاریم و آن‌وقت می‌آییم آن را بر همه منطبق می‌کنیم؛ زید، عمرو، بکر، خالد و اینها، درحالی‌که باید ببینیم آن برداشت چه میزان به آن حقیقت و به آن واقع نزدیک بوده است.

یک روایتی بود ما راجع به آن قضیۀ قیام زید و یحیی و امثالهما می‌خواندیم، روایاتی که ائمه در اینجا دارند، هرچه این روایات را می‌خوانیم روایات قابل تأویلی نیستند، هم از امام باقر و هم از امام صادق علیهما‌السّلام است روایت که دارد:

ما خَرَجَ وَ لا یَخرُجُ مِنّا أهلَ البَیتِ إلَى قیامِ قائِمِنا أحَدٌ لیَدفَعَ ظُلماً أو یَنعَشَ حَقّاً إلا اصطَلَمَتهُ البَلیَّةُ.¹

می‌بینیم که این روایت صریح است؛ صریح دارد زید را نهی می‌کند.² صریح دارد یحیی را نهی می‌کند. امام‌ صادق علیه‌السّلام به متوکل بن هارون در جریان ملاقاتش با یحیی دارد که می‌فرمایند: «درست استدلال کردی و او را از هر راهی بستی».³

این روایات هم روایت‌های صحیح‌السند و معتبر و موثق هستند و شکی هم در آنها نیست! بعد می‌گوییم که منظور از این روایت‌ها مهدویت است! کجایش مهدویت است؟! زید که ادعای مهدویت نمی‌کرد! زید که ادعای مهدویت نمی‌کرد! کجای این روایت مهدویت است؟! یحیی که ادعای مهدویت نمی‌کرد! اصلاً اسمش زید بود مهدی نبود و آن اسمش یحیی بود! روایت در مورد یحیی یا در مورد زید آمده است، حالا محمد و ابراهیم فرزندان عبدالله محض بودند که آن محمد ادعای مهدویت می‌کرد و می‌گفت: من مهدی آخرالزمان هستم.⁴

لزوم بیان وقایع تاریخی بدون تحریف برای مردم

یک آقایی از اقوام ما هم بود شب تولد امام حسن علیه‌السّلام ماه رمضان بود صحبت می‌کرد و داشت استدلال می‌کرد بر اینکه محمد و ابراهیم که نوادگان امام حسن هستند ـ بندۀ خدا آدم خوبی هم هست منتها خب ببینید آدم نمی‌شود هر چیزی را روی دلخواه و منافع خودش بگوید ـ آمدند و عاشورا را زنده نگه داشتند! همین فرزندان امام حسن عاشورا را زنده نگه داشتند و نگذاشتند این عاشورا از اذهان مردم پاک بشود و مورد نسیان قرار بگیرد!