تشخص و تعین وجود ذهنی

وَ إن کانَ یَجوز أن یَکونَ المُمَیِّز لَها لازِمُ الشَّخص لا لازِمُ النوعِ أو بِتَمامیَةٍ وَ نَقصٍ فی نَفسِ الطَبیعَةِ المُشتَرِکَةِ لِما عَرَفتَ مِن وَهنِ قاعِدَةِ المُتِأخِّرینَ فی وجوبِ اختِلافِ حَقیقَةِ التامِ وَ النّاقِصِ مِمّا سبق.¹

و اگر جایز است آن که آن افراد مصادیق را تمییز می‌دهد، لازم شخص باشد نه‌اینکه لازم نوع باشد یا به‌واسطۀ تمام و نقص باشد که باز در بحث کمّ گفتیم که اختلاف در کمّ به‌واسطۀ تام و ناقص بودن در مقدار است؛ کم‌وزیاد! قبلاً این مسئله را بحث کردیم و مرحوم آخوند هم فرمودند. در بحث اشتداد وجود که در آخر جلد اول بود گفتیم که در بعضی از موارد ایشان فرمودند: خود این ماهیت فی‌حدّنفسه اشتداد پیدا می‌کند که متکلمین قائل به این مسئله بودند و همین‌طور بعضی از متقدّمین! متأخرین گفتند: نه، ماهیت اشتداد و ضعف برنمی‌دارد و این یک مسئلۀ واحد است و آنچه که اشتداد و ضعف برمی‌دارد عوارضی است که بر این ماهیت است و شما خیال می‌کنید که ماهیت اشتداد و ضعف برداشته است مثل مراتب وجود انسان یا حیوانیت و امثال‌ذلک که این مسئله در آنجا مطرح شد.

اللهم صل علی محمد و آل محمد