تبیین حقیقت تشخص و جزئیت در وجود

نظریۀ امکان تکثّر ماهیت واحده

پس این دلیل بر این است که گرچه در اینها ماهیت واحده‌ای است ولی این ماهیت واحده و جزئیه، همه قابل تکثر هستند. همین‌طور شما این را فرض کنید که اگر در خود آن انسان تکثر پیدا کند یعنی یک ماهیت واحده در پنجاه‌تا مثل انسان [تکثّر پیدا کند مثل] اینکه امروزه با شبیه‌سازی و امثال‌ذلک [انسان‌هایی] درست می‌کنند که یک سلول را می‌گیرند و آن را به یک انسانی تبدیل می‌کنند که از همۀ جهات عین آن پدر هست و تفاوتی با او ندارد و این واقعاً از عجائب است! من به یاد دارم چهل سال پیش ـ سن من حدود ده یا دوازده سال بود ـ قبل از اینکه این حرف‌ها باشد و هیچ از این مسائل خبری نبود، این مطلب را از مرحوم والد در طهران شنیدم، وقتی ایشان در تفسیر آیات سوره یاسین که می‌فرماید:

﴿أَوَ لَمۡ يَرَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ * وَضَرَبَ لَنَا مَثَلٗا وَنَسِيَ خَلۡقَهُۥ قَالَ مَن يُحۡيِ ٱلۡعِظَٰمَ وَهِيَ رَمِيمٞ * قُلۡ يُحۡيِيهَا ٱلَّذِيٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلۡقٍ عَلِيمٌ * ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلشَّجَرِ ٱلۡأَخۡضَرِ نَارٗا فَإِذَآ أَنتُم مِّنۡهُ تُوقِدُونَ * أَوَ لَيۡسَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُم بَلَىٰ وَهُوَ ٱلۡخَلَّٰقُ ٱلۡعَلِيمُ * إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡ‍ًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ * فَسُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ﴾.¹

صحبت می‌کردند، گفتند که امروزه بشر نتوانسته است به این مرحله از تکنیک برسد ولی در آیندۀ نزدیک ـ قشنگ این حرف در ذهنم هست وقتی که ایشان می‌گفتند می‌خندیدیم و تعجب می‌کردیم ـ از نظر تکنیک به جایی خواهند رسید که از یک سلول پوست یا ناخن، یک انسان خواهند ساخت! این را آن موقع یعنی چهل سال پیش گفتند درحالی‌که اصلاً اسمی از این حرف‌ها و مسائل نبود. آن‌وقت می‌گویند که پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نسبت به علوم اطلاعی نداشتند و علوم ژنتیک ما از علوم پیغمبر بالاتر است! عجب احمق‌هایی هستند، باید اینها را به طویله ببندند به‌جای اینکه کتاب بنویسند!