ماهیت وحی و کیفیت ارتباط با عالم ملکوت

درس ششصد و هجدهم

بحث تمایز و تمیّز شی‌ء از غیر (2)

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

صحبت راجع به امتیاز و تعیّن بود و عرض شد که مسئلۀ تشخّص با مسئلۀ تعیّن متفاوت است؛ تعیّن عبارت از امتیاز است و امتیاز افتراق بین شی‌ء و شی‌ء دیگر است، همین‌كه دوئیت ملاحظه بشود یعنى امتیاز هست، این با او فرق مى‌كند. حالا این افتراقش به‌واسطۀ چیست و منشأ این افتراق چیست، آن یك مطلب دیگر است. چنانچه مرحوم آخوند مى‌فرمایند و قائلین به اصالت وجود به این مسئله معتقد هستند، یا برگشت آن به خود نحوۀ وجود است یااینکه تحقق ماهیت است كه بنا بر قاعدۀ اصالت ماهیت مسئله به او برمى‌گردد، حالا كارى به صحت و سقم آن نداریم ولى در اینجا مى‌خواهیم بگوییم که مسئلۀ امتیاز با مسئلۀ تشخّص فرق مى‌كند بسته به این است كه تشخّص چطور باشد.

نحوۀ امتیاز یك شی‌ء از شی‌ء دیگر

روى این جهت امتیاز یك شی‌ء از شی‌ء دیگر یا به نفس همان حقیقت شی‌ء است كه امتیاز ذات بارى از سایر موجودات و مخلوقات كه خود ذات بارى از حیث وجود و از حیث إنیّت یعنى همان خصوصیت و شیئیّت ذات باری با سایر موجودات متفاوت است؛ زیرا آن در لامرتبه‌اى و لاحدّى و لاقیدى قرار دارد، وجودى است به این نحو كه حد، قید، مرز، شكل و ماده ندارد و محوضت در تجرد دارد. این خصوصیت ذات بارى است كه به‌واسطۀ این خصوصیت از سایر مخلوقات و مظاهر متشخصّه متفاوت است. بقیه همه داراى حدّ می‌باشند حتى اگر حدّ آنها وجودى هم باشد یعنى حدّشان حدّ ماهیتى به‌عنوان جنس و فصل و اینها نباشد بلكه همان مرتبۀ وجودى باشد باز در اینجا با ذات بارى از نقطه‌نظر سِعى و عدم تقیّد و اطلاقیّتى كه در وجود بارى هست و در وجود آنها این اطلاقیّت نیست متفاوت است.

تفاوت عالم ارواح و عالم ملائكه با ذات باری