
ماهیت وحی و کیفیت ارتباط با عالم ملکوت
تبیین تفاوت میان تشخص و امتیاز در حقایق وجودی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق تفاوت میان دو مفهوم فلسفی «تشخص» و «امتیاز» میپردازند و با بررسی مراتب وجودی، چگونگی ارتباط حقایق مجرده با عالم مادی را واکاوی میکنند. ایشان با نقد برداشتهای عامیانه و مادیانگارانه از مفهوم وحی، آن را نه یک پدیده بیرونی و فیزیکی، بلکه حاصل اتحاد وجودی نفس نبی با عالم ملکوت معرفی میکنند. در ادامه، با تفکیک میان وحی تشریعی و وحی افاضی، به این نکته اشاره میشود که چگونه اولیای الهی با رسیدن به مقام وحدت و طهارت مطلق، بدون نیاز به مقدمات ظاهری، به حقایق عالم بالا دست مییابند. این بحث در نهایت به تبیین این حقیقت میانجامد که حضور ملائکه یا شیاطین در قلب انسان، نه یک حضور فیزیکی در کنار او، بلکه ناشی از اتحاد وجودی و تغییر صورت برزخی انسان در اثر افعال و نیات اوست.
ماهیت وحی و کیفیت ارتباط با عالم ملکوت
8تعریف صحیح از وحی
وحی همان اتحاد وجودی نفس نبی با عالم بالا
درحالىكه اصلاً وحی این نیست و همان اتحاد وجودى است كه نفس نبى با آن عالم بالا پیدا مىكند و بهواسطۀ آن اتحاد آن حقائق را در وجود خود احساس مىكند و براى احساس این حقائق در وجود خود این اتحاد لازم است كه این انسان بتواند به این مرتبه رسیده باشد.
لزوم مراقبۀ خیال برای رسیدن به مرتبۀ وحی
ما براى اینكه به این مسئله برسیم نیاز داریم روزه بگیریم، نماز بخوانیم، مراقبه بكنیم، فلان بكنیم، چهل روز بگذرانیم؛ «ما أخلصَ عبدٌ لِلَّهِ عَزَّوجلَّ أربعینَ صباحاً إلا جَرَت ینابیعُ الحِکمَةِ مِن قلبِهِ عَلَى لِسانِهِ».1 باید این كارها را انجام بدهیم تا به آنجا برسیم ولى نفس رسول خدا دیگر نیازى به اخلاص ندارد، در هر دقیقهاش آن اتحاد هست و هر دقیقهاش وصل هست و هر دقیقهاش وحدت هست اما ما براى اینكه خیلی كمتر از آنها یك همچنین حالى برایمان پیدا بشود چهل روز باید رعایت اخلاص كنیم، نیّاتمان را پاك و درست كنیم، مراقبه كنیم آنهم نه مراقبه در عمل بلکه مراقبه در خیال و در این کلّه! مراقبۀ در عمل كه كارى ندارد خب معلوم است كه ما و شما از دیوار بالا نمیرویم و این چیز واضحى است! این مراقبه در اینجا مهم است كه براى كسى [به راحتى] حاصل نمیشود.
بی معنا بودن ترک گناه برای امام!
ما باید همۀ اینها را انجام بدهیم تا به آن وحدت برسیم ولى پیغمبر احتیاجى به این ندارد امام زمان علیهالسّلام به اینها نیاز ندارد، امام زمان در وحدت است و كسى كه در وحدت باشد در طهارت است، دیگر براى چه مىخواهد [رعایت] اخلاص كند؟! نفس او فقط خلوص است، امام علیهالسّلام در مقام اخلاص نیست! امام در مقام ترك گناه نیست که بیاید گناه ترك بكند؛ یعنى امام علیهالسّلام هیچوقت به ذهنش خطور كرده كه از دیوار مردم بالا برود و بگوید که حالا بهخاطر رضاى خدا این کار را نمىكنم؟! این خندهدار نیست؟! این خندهدار نیست كه منبابمثال امام علیهالسّلام در مقام اخلاص بخواهد بگوید که من سرقت نمىكنم، در مقابلش مشروب باشد و بگوید که من بهخاطر رضاى خدا نمىخورم؟! اصلاً یك همچنین موقعیت و وضعیتی معنا دارد؟! گناه براى امام زمان معنا دارد؟!
- . عیون أخبار الرضا علیه السلام, ج ۲, ص 6۹.
