فصل حقیقی انسان و مقام خلافت الهی

البته ارادۀ اینها هم ارادۀ دل‌بخواهى نیست که یك ساعت بخواهند و یك ساعت نخواهند؛ نه‌خیر این‌طور نیست كه هروقت رسول الله بخواهد وحی بیاید و هروقت نخواهد نیاید! نه! ارادۀ آنها ارادۀ پروردگار است؛ وقتى كه خدا اراده مى‌كند اینها اراده مى‌كنند، وقتى كه اینها اراده مى‌كنند یعنى خدا اراده كرده است! كشكى و دل‌بخواهى هم نیست!

مسئله خیلى باریك است اما افراد در اینجا یكى را فهمیدند و ده‌تا را نفهمیدند و یكى را گرفتند و در ده‌تاى دیگر زائیده‌اند و نتوانستند اینها را با همدیگر جمع كنند! یك عده گفتند که اصلاً رسول الله مثل چوب بى‌اختیار و بی‌اراده است و یك عده گفتند که هرچه هست خود رسول الله است و بقیه بیكارند؛ هردو غلط است و هردو خطا و اشتباه است. بعضى‌ها هم گفتند که پیغمبر بلندگو هست و خدا هم که ...، آن هم غلط است. همۀ اینها غلط است. این نحوه و كیفیتى است كه من خدمتتان عرض كردم. این مطالب در همان بحثى كه داریم مى‌نویسیم مطرح می‌شود، البته نه به‌نحو خیلى فنّى ولى به‌نحو قابل استفادۀ عموم در آنجا مطرح می‌شود.

بنابراین این مسئله‌اى كه خود ذات بتواند فى‌حد‌ّنفسه در مرتبه‌اى باشد كه آن مرتبه در علم، علمِ محدود نباشد، این بین الأحدیة و الواحدیه مى‌شود! یعنى بین أحدیت و واحدیت آن مرتبۀ تجلّى ذات است؛ بدون محدودیت در تعیّن علم، بدون محدودیت در تعیّن قدرت و بدون محدودیت در تعیّن اسماء و صفات كلّى. مرتبۀ واحدیت مرتبۀ حَدِّیت است. وقتى رسول خدا از حَدِّیت مى‌گذرد چگونه اسماء در او تحدید مى‌شود؟! چطور تحدید مى‌شود؟! پس مسئله در اینجا فرق می‌کند.

تلمیذ: مقام ملائكه همان مقام واحدیت است؟

استاد: بله، مقام آنها مربوط به مقام واحدیت است.

معنای کلام مرحوم حداد «جایی هستیم که ملائکه و جبرائیل هم راه ندارند»

این بزرگان كه این مطالب را گفتند، از روى بخار معده كه نگفتند! وقتى شخصى مثل مرحوم حداد ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ مى‌فرمایند: «جایى هستیم كه هزار جبرائیل نمى‌تواند بفهمد كه ما كجا هستیم»¹ خب اینها این حرف‌ها را كشكی و سرسری نمى‌گویند! مثل ما كه حرف نمى‌زنند! خب این همان حقیقتِ انسانى است كه در آن حقیقتِ انسانی، از ملائكه بالاتر است. حالا ما بگوییم که چرا ایشان این حرف را زده است، این كه مخصوص پیغمبر است؟! خب بله، پیغمبر هم هست، ائمه هم هستند، شیعیانِ ائمه كه به این مرتبه رسیدند هم هستند. وقتى امام هادى علیه‌السّلام در آن روایت مى‌فرماید: