ماهیت و مراتب وجود در تبیین جنس و فصل

البته در اینجا ما نمى‌توانیم نوع به معناى جنس و فصل را مدّنظر قرار بدهیم چون آن نقطۀ شروعى كه استارت براى تنوع زده مى‌شود دیگر نمى‌تواند جنسى باشد كه در اینجا فصل آمده باشد، این نقطه همان نقطه‌اى است كه در مرز بین مجرد و ماده هست که ما در آن مرز این تبدّل مجرد به ماده را مورد نظر قرار مى‌دهیم و از آنجایى كه خودِ وجود فى‌حدّ‌نفسه داراى جنس و فصل نیست بلكه عارضى بر جنس و فصل است و محقِّقِ جنس و فصل خارجى است نه‌اینكه خودش در تحت مقوله‌اى از مقولات باشد و محكوم به جنس و فصل باشد، در اینجا آن اولین نقطۀ شروع ماده بودن نیز نمى‌تواند داراى جنس باشد بلكه آن عبارت از همان حقیقتى است كه آن حقیقت خودش فى‌حد‌ّنفسه یك نوع است و مُتِحَوِّلٌ إلى الأنواع که از آنجا به بعد انواع، جنس، فصل‌ها و اختلاف در اصناف شروع مى‌شود. ولى در آن نقطه‌ای كه مرز است و این حقیقت می‌خواهد پایش را از مجرد بیرون بگذارد و لباس جسمیت بپوشد دیگر در آنجا جنسیت معنا ندارد چون ما در آنجا امر مشتركى كه بین او و مجرد دراین‌صورت مشترك است نداریم تااینكه فصلیت او عبارت از همین تلبس به لباس ماده است باشد. در آنجا خود وجود جنس نیست، خود ظهورِ وجود در یك تشكّل است كه آن تشكّل اولین نقطۀ ایجاد جنس و فصل است، وقتى آن نقطه تشكّل پیدا كرد از آنجا به بعد مسئلۀ جنس و اختلاف و این مطالب در آنجا پیش مى‌آید.

تلمیذ: آیا امر موهوم است؟

استاد: نه، مسئلۀ موهوم نیست بلکه مسئلۀ خارجى است.‌

تلمیذ: از این بابت موهوم است که ما گریزى از مرز این نقطه نداریم‌ چون نه جنس دارد و نه فصل دارد.

استاد: شما گریز از تحقق یك وجود هم ندارید؛ شما براى وجود چه جنس و فصلى را درنظر مى‌گیرد؟