تفاوت جنس در مرکبات و بسائط

آن چیزی كه شما برمى‌دارید و بلع مى‌كنید، تا آن سنگى را كه دست مى‌زنید و سفتى آن را احساس مى‌كنید، آن ماده اولیۀ آن كه همۀ اینها را دارد كه به همۀ اینها از این نقطه‌نظر مى‌گویید: جسمٌ؛ هذا جسمٌ، هذا جسمٌ و هذا جسمٌ و هذا مادةٌ، هذا مادةٌ آن معنا كه از آن تعبیر به اقطار ثلاثۀ طول و عرض و عمق مى‌شود، اسم آن هیولاى اولیّه مى‌شود. گرچه آن هیولاى اولیّه وجود خارجى دارد ولى وجود آن مبهم است كه چیست؟ ابهام از این نظر است‌.

تلمیذ: جعل به آن تعلق گرفته است یا نه؟ فرمودید كه در ابهامات جعل تعلق نمى‌گیرد!

استاد: بله. ‌آن هیولا براى ما مبهم است ولى براى جاعل كه جعل به آن تعلق گرفته است كه نمى‌شود مبهم باشد. بحث ما بحث جسم خارجى است نه جنس به معناى حیوانیت و ناطقیت، در مورد آن صحبت نمى‌كنیم. در جنس خارجى مركبات داریم صحبت مى‌كنیم. در جنس خارجى مركبات شما بحث را روى هیولاى اولیّه بردید و این بحث، بحث وجود خارجى اجناس است نه وجود ذهنی، در وجود خارجى اجناس كه مرحوم آخوند هم در اینجا فرمودند و فرق آن را با اجناس بسائط آوردند، این بود كه در اجناس خارجى تا خود آن جنس وجود نوعى نداشته باشد نمى‌تواند جسم براى صور و سایر موضوع قرار بگیرد.

یك تابلویى بالای فیضیه زده شده است كه حضرت فرمودند: «إنِّى أُحِبُّ الصَّلاةَ لَه»¹

بعد ترجمه‌اى كه شده بود این‌طور بود که امام حسین مى‌فرمایند: من نماز را براى رضاى خدا دوست دارم. با رفقایى كه بودیم به آنها گفتم که این ترجمه ترجمۀ صحیحى است یا نه؟! ولى جواب ما را ندادند.

تلمیذ: غیر از این باز یك اشتباه دیگرى هم دارد، نماز اول وقت هم اضافه كرده بودند.

استاد: درحالى‌كه این مربوط به نماز اول وقت نبوده است، این قضیه مربوط به شب عاشورا است كه حضرت فرمود: من امشب را تا صبح نماز می‌خوانم. آن كه غلط است اما در اینجا ما به ترجمۀ «رضا» كار داریم كه این ترجمۀ رضا كه من نماز را براى رضاى خدا دوست دارم، این «رضا» از كجا درآمده است؟! «لَه» به خدا برمى‌گردد. ضمیر «ه» به خدا برمى‌گردد؛ «إنِّى أُحِبُّ الصَّلاةَ لله» اما اینكه نماز را براى رضاى خدا دوست دارم؛ یعنى چون خدا خوشش مى‌آید دوست دارم؟! یا رضاى خدا را با خواندن نماز تحصیل كنم؟! این ترجمۀ صحیحى نیست.