حقیقت فصل و جایگاه آن در نفس ناطقه
تبیین تفاوت آثار وجودی با هویت مجرد انسانی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مفهوم «فصل» در فلسفه و تمایز آن از آثار و عوارض خارجی میپردازند. بحث با این محور آغاز میشود که فصل، حقیقتِ مجردی است که مبدأ آثار و عوارض گوناگون بر یک موجود است و نباید با نمودهای مادی و متغیر آن در عالم خارج خلط شود. استاد با نقد نگاه عوامانه به هویت انسان، بر این نکته تأکید میکنند که نفس ناطقه و حقیقتِ فصلیِ انسان، وابسته به بدن عنصری نیست و پس از انتقال به عوالم دیگر، مسیر کمال و فعلیت خود را ادامه میدهد. در ادامه، با استناد به مقام اولیاء الهی و حضرت رقیه (س)، این پرسش پاسخ داده میشود که چرا دیدگاه ما نسبت به مقامات معنوی باید از سطح ظواهر مادی فراتر رود. در نهایت، تفاوت اشراف نفس در دنیا و آخرت و معنای دعای «رب زدنی فیک تحیراً» در پرتو علم کلی و ظهورات اسماء الهی بررسی میشود.
مرتب سازی:
حقیقت فصل و جایگاه آن در نفس ناطقه
15تلمیذ: ...
استاد: این از باب همین نفس هویت و تعیّن است اسم درواقع در اینجا به معناى تعین و تشخّص است گرچه آن تشخص، تشخص بدون ظهور باشد.
تلمیذ: ...
استاد: خب اینهم جزو برنامۀ ما است. من گفتم براى هر كسى برنامۀ خاصی هست لذا عرض كردم كسى كه در این دنیا كار نكند آنجا به او نمىدهند، مىگویند که سهم خود را در آن دنیا خراب كردى. براى شخصى این دنیا بیست سال است مىگویند که بیست سال در اینجا دادیم بقیه را آنجا كمكت مىكنیم، براى شخصى سىسال است براى شخصى هفتاد سال است، براى شخصى هم پنجسال است، اینها هیچ تفاوتى در این قضیه ندارند؛ یعنى در اینجا در پروندۀ او پنج سال نوشته شده است و این پنج سال را باید در اینجا طی كند و یك روز از این پنج سال نباید كم بشود و اگر كم بشود از كیسهاش رفته است گرچه یك بچۀ پنجساله چیزى نمىفهمد ولى به همین مقدار بودن در این دنیا ظرفیتى براى آن طرف پیدا مىكند. در روایات هم داریم: «فَخُذوا مِن مَمَرِّكُم لِمَقَرِّكُم».1
اللهم صل علی محمد و آل محمد
- . الأمالی، شیخ صدوق، ج 1، ص: 110.