مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
تفاوت نگاه مادی و صوری در تعیین ارزش وجودی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه با تبیین دقیق رابطه ماده و صورت در فلسفه، به نقد نگاه‌های مادی‌گرایانه به انسان و حقوق بشر می‌پردازد. بحث از اینجا آغاز می‌شود که ارزش هر موجود در عالم، نه به ماده و جسمیت آن، بلکه به صورت نوعیه و کمالی است که بر آن عارض می‌شود. استاد با استفاده از این مبنای فلسفی، تفاوت جوهری انسان با حیوان و همچنین تفاوت مراتب انسانی را تحلیل کرده و نتیجه می‌گیرد که امام علیه‌السلام به عنوان صورتِ عالم وجود و کمال مطلق، ارزش‌بخش به کل هستی است. در ادامه، این نگاه فلسفی به مسائل اجتماعی و اخلاقی تسری یافته و بر ضرورت حفظ حریم امام به عنوان اوجب واجبات تأکید می‌شود. در پایان، با نقد برخی رویکردهای سطحی به دین و اخلاق، بر لزوم عبور از ظاهر مادی و توجه به حقیقت صوری و باطنی در شناخت مقامات الهی تأکید می‌گردد.
مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه با تبیین دقیق رابطه ماده و صورت در فلسفه، به نقد نگاه‌های مادی‌گرایانه به انسان و حقوق بشر می‌پردازد. بحث از اینجا آغاز می‌شود که ارزش هر موجود در عالم، نه به ماده و جسمیت آن، بلکه به صورت نوعیه و کمالی است که بر آن عارض می‌شود. استاد با استفاده از این مبنای فلسفی، تفاوت جوهری انسان با حیوان و همچنین تفاوت مراتب انسانی را تحلیل کرده و نتیجه می‌گیرد که امام علیه‌السلام به عنوان صورتِ عالم وجود و کمال مطلق، ارزش‌بخش به کل هستی است. در ادامه، این نگاه فلسفی به مسائل اجتماعی و اخلاقی تسری یافته و بر ضرورت حفظ حریم امام به عنوان اوجب واجبات تأکید می‌شود. در پایان، با نقد برخی رویکردهای سطحی به دین و اخلاق، بر لزوم عبور از ظاهر مادی و توجه به حقیقت صوری و باطنی در شناخت مقامات الهی تأکید می‌گردد.
مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
15تلمیذ اول: نه؛ چیزی نبرده است. دزد چاقو پرتاب کرد و برای مثال چاقو در خانه باقی ماند؛ یا کفشش را هم جا گذاشت. آیا این مال غیر مشروع است؟
استاد: پس جنبۀ اعراض منظورتان است، دراین‌صورت اگر بداند محل سکونت دزد كجاست باید یكى در خانه‌اش بفرستد که بیا و این كفشت را بگیر، ولى اگر نداند آن اعراض است و حكم اعراض دارد. یا در بقالى اعلامیه بچسباند آهاى دزدى كه آمدى آنجا نشانى بده بیا كفشت را بگیر!
تلمیذ: جایزه‌هایى كه بانك می‌دهد آیا خمس دارد؟
استاد: موردش چیست؟
تلمیذ: برای جلب مشتری می‌گویند: حساب باز کنید و در قرعه‌کشی جایزه ببرید.
استاد: اگر پول در حساب گذاشتن به این نیت است كه جایزه بگیرند حرام است ولى اگر نیتش جایزه گرفتن نیست یعنى اگر به او بگویند که به تو جایزه نمى‌دهند، مى‌گوید که خب ندهند، من مى‌خواهم پولم را در بانك بگذارم دراین‌صورت آن جایزه‌اى كه خودشان مى‌دهند اشكال ندارد ولى باید دید این جایزه را از كجا آوردند، آیا خود بانك از مال ربوى این جایزه را می‌دهد یا نه؟ چون بانك كه از جیب خاله‌اش نمى‌دهد معاملاتى كه مى‌كند آیا ربوى است یا نه؟ در هر صورت اشكال دارد.
تلمیذ: اینها پولشان و درآمدهایشان براساس حساب مشخصی نیست. ممکن است براساس معاملات و یا حساب‌های مختلف افراد باشد.
استاد: پول‌ها را به مردم می‌دهند و ربا می‌گیرند.
تلمیذ: درآمدهایشان براساس منابع مختلفی است. ممکن است شرکت پالایشگاه پتروشیمی، معدن و شرکت‌های مختلفی داشته باشند.
استاد: آن‌وقت خود بانک این کارها را انجام می‌دهند یا کارفرمایش جدا است؟
تلمیذ: اغلب کارفرما خود بانک است. مثلاً من در برخی از این پروژه‌ها دیده‌ام که نوشته است کارفرما فلان بانک!
استاد: آن‌وقت اینها حساب سود و زیان را درنظر می‌گیرند یا فقط سود است؟
تلمیذ: وارد جزئیات این مورد نشده‌ام اما بالأخره سود می‌کنند که آن پول را مجدداً سرمایه‌گذاری می‌کنند.
استاد: مى‌دانم در شركت باید زیان هم مورد نظر باشد؛ اگر نباشد خب این باطل است، فرض كنید اگر كسى برود حالا با بانك مشاركت كند و بداند كه ممكن است ضرر بكند آیا این را انجام مى‌دهد یا نه؟ این فقط به قصد سود است و سود تنها هم كه نداریم.