حقیقت اشیاء و اصالت صورت بر ماده

این مسئله در بحث تجرى مى‌آید كه چرا حقیقت تجرى حرام است و عِقاب بر او مترتب است درحالى‌كه هنوز مادۀ فعل را انجام نداده و شخص هنوز ضربى نزده است، ماده‌ای در خارج محقّق نشده است ولى عقاب مى‌كنند؛ آن عقاب به‌خاطر این است كه آن صورت بدون ماده در اینجا محقق است؛ صورت عمل حرام هست ولى ماده در خارج وجود ندارد. این به‌خاطر همین است. پس ببینید چقدر این بحث، بحث عالى است و در چه مباحثى مى‌تواند [بسط] پیدا کند!

و كذا نفسُ الإنسان ... و همین طور وقتى که علاقۀ نفس انسان از بدن گرفته مى‌شود باز انسان، انسان است لذا وقتى اینها از دنیا مى‌روند به خیلی‌ها که آنها را می‌بینند مى‌گویند که ما زنده‌ هستیم پس چرا شما براى ما گریه مى‌كنید؟! خیلى اتفاق مى‌افتد مثلاً اینهایی كه مى‌میرند وقتى آنها را در خواب مى‌بینند مى‌گویند ما كه زنده هستیم چرا دارید براى ما گریه مى‌كنید؟! تعجب مى‌كنیم! گریه براى خودت بكن ما كه الآن زنده‌ هستیم. یعنى هیچ تغییرى در خودش نمى‌بیند كه بخواهد به‌خاطر آن تغییر بگوید که حق دارى گریه بكنی، چیزى براى من اتفاق نیفتاده كه تو الآن دارى براى من گریه مى‌كنى. من همین هستم، این بدنم هست كه حالا افتاده است خب افتاده كه افتاده اینكه دیگر مشکلی ندارد، تو دارى براى چه گریه مى‌كنی؟! یعنى آن شخص اصلاً نسبت به این احساسى ندارد و همان حقیقت خودش را یک‌دفعه اینجا مى‌بیند! تا حالا اینجا بود خب حالا آنجاست ولی این همان است.

اگر شما از این حجره بیرون بروید و به حیاط بروید آیا عوض می‌شوید و باید در سرشان بزنند و گریه کنند که آقا از این اتاق بیرون رفت؟! پس همه در سرتان بزنید و گریه کنید، ایام فاطمیه است! نه بابا من تا حالا در اتاق بودم حالا بلند شدم و در حیاط برای خودم راه می‌روم خب اینكه طورى نشده است [کسی که مرده] همان است یعنى به همین وضعیت و كیفیت است.