حقیقت اشیاء و اصالت صورت بر ماده
تبیین جایگاه صورت و ماده در تکون موجودات و عالم هستی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از مبانی عمیق فلسفی در کیفیت تحصّل و تکوّن حقیقت اشیاء می‌پردازند. محور اصلی بحث بر این پایه استوار است که حقیقت هر موجودی به صورت و هویت صوریه آن بازمی‌گردد، نه به ماده و ابزاری که برای ظهور و ابراز خود به کار گرفته است. استاد با استفاده از مثال‌های ملموس هنری و طبیعی، نشان می‌دهند که چگونه ارزش و واقعیت یک شیء در گرو هنر و صورت‌گری است، نه در مواد اولیه‌ای که در آن به کار رفته است. در ادامه، این قاعده به مباحثی همچون ارزش نفس ناطقه در بدن، حقیقت عالم مثال، فلسفه سجده ملائکه بر آدم و همچنین چرایی احکام شرعی و تفاوت آن‌ها با واقعیت‌های تکوینی تعمیم داده می‌شود. این بحث در نهایت به این نتیجه می‌رسد که انسان با درک حقیقت صوریه اشیاء، به عالمی معقول و متصل به ملکوت تبدیل می‌شود.
حقیقت اشیاء و اصالت صورت بر ماده
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از مبانی عمیق فلسفی در کیفیت تحصّل و تکوّن حقیقت اشیاء می‌پردازند. محور اصلی بحث بر این پایه استوار است که حقیقت هر موجودی به صورت و هویت صوریه آن بازمی‌گردد، نه به ماده و ابزاری که برای ظهور و ابراز خود به کار گرفته است. استاد با استفاده از مثال‌های ملموس هنری و طبیعی، نشان می‌دهند که چگونه ارزش و واقعیت یک شیء در گرو هنر و صورت‌گری است، نه در مواد اولیه‌ای که در آن به کار رفته است. در ادامه، این قاعده به مباحثی همچون ارزش نفس ناطقه در بدن، حقیقت عالم مثال، فلسفه سجده ملائکه بر آدم و همچنین چرایی احکام شرعی و تفاوت آن‌ها با واقعیت‌های تکوینی تعمیم داده می‌شود. این بحث در نهایت به این نتیجه می‌رسد که انسان با درک حقیقت صوریه اشیاء، به عالمی معقول و متصل به ملکوت تبدیل می‌شود.
حقیقت اشیاء و اصالت صورت بر ماده
16البته در اینجا مرحوم علامه یك اشكالى كردند كه تحدید به همان ذاتیات برمى‌گردد. به نظر من همان مسئلۀ بالا صحیح است كه خود فصل حقیقت شیء است و اینكه فصل جنس را هم در ضمن حدّ شى‌ء مى‌آورند فقط این مقام ابهام آن ذات را مى‌رساند والاّ شما هم نیاوردید باز وقتى انسانیتى را تصور مى‌كنید، آن انسانیت با همان جنبۀ جنس بودن او عجین است و نیاز ندارد بگویید که انسان یك حیوانى است كه فلان است و ناطقیت هم در آنجا ضمیمه شده است. نفس اینكه بگویید: ناطقٌ! خود آن ناطقیت معلوم است که به آجر، درخت، سنگ و چوب نمى‌چسبد بلکه آن ناطقیت به حیوان تعلق مى‌گیرد. لذا می‌توانیم بگوییم که اشكال مرحوم علامه وارد نیست.
حقیقت ماده
تلمیذ: خود ماده بِما هى ماده داراى یك حقیقتى است؟
استاد: بله، حقیقت ماده همان جنبۀ ابهام و استعدادش هست نه‌اینکه خودش استقلال داشته باشد والاّ ماده بدون صورت كه نداریم.
اللهم صل علی محمد و آل محمد