حقیقت ولایت تکوینی و سیطره امام بر عالم
اتحاد وجودی عالم هستی با حقیقت نفسانی امام
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه، با تبیین مبانی فلسفیِ کیفیتِ اخذ جنس از ماده و فصل از صورت، به تحلیل دقیقِ ارتباط میان حقایق ذهنی و اعیان خارجی میپردازد. ایشان با عبور از مباحثِ دقیقِ فلسفی در بابِ انغمار و فنای ماده در صورت، بحث را به مرتبهای عالیتر یعنی «ولایت تکوینی» ارتقا میدهد. محور اصلی این سخنرانی، تبیینِ سیطره و احاطه وجودیِ امام بر تمامِ عالم هستی است؛ بهگونهای که تمامی پدیدههای عالم، جزئی از پیکر و حقیقتِ نفسانیِ امام محسوب میشوند. استاد با استفاده از مثالهای ملموس، نشان میدهد که چگونه امام بدون نیاز به ابزارهای مادی یا واسطههای خارجی، از طریقِ رجوع به نفسِ خویش، بر تمامیِ تحولات عالم آگاهی و تسلط دارد. در نهایت، این بحث به تبیینِ معنای تأثر و دردِ اولیای الهی در عینِ برخورداری از مقامِ ولایت ختم میشود که نشاندهنده جامعیتِ وجودیِ آنان است.
مرتب سازی:
حقیقت ولایت تکوینی و سیطره امام بر عالم
12این همان مطلبى است که ما از اینجا مىتوانیم برسیم به آن جهت که وقتى یک جسم در آن جسمیت خودش نیازى بهصورت دارد پس چطور نیاز به آن صورت مثالیۀ خودش ندارد درحالىکه صورت مثالیه، علیت براى این صورت خارجیه دارد و بدون آن جنبۀ علیت این صورت خارجیه محقق نمىشود.
تلمیذ: آیا اقسام صورت که در وعاء ذهن شکل میگیرد با مادۀ طبعی سنخیت دارد؟
استاد: سنخیتشان فقط در مثال هست نه سنخیت در نحوۀ وجود خارجی! در آن نحوۀ وجود باهم سنخیت ندارند چون دو مقولۀ مختلف هستند ولى در اصل مثال، بینشان سنخیت هست. حتى بالاتر از این مىتوانیم این مسئله را مطرح کنیم که آن صورت مثالى که الآن در ذهن هست نفس همان صورت مثالى شیءِ خارج است که به آن شکل مىدهد و به آن حقیقت خارجى مىدهد و به آن وجود خارجى مىدهد. اتحاد بین این و آن در ذهن انسان نقش مىبندد!
نفس ولیّ خدا محل تجلّی همۀ اشیاء
این یک مسئلهاى است که هم فارابى و هم محیالدین هردو در فصوص دارند که چطور تمام اشیاء همه باهم در اصل و ریشه اتحاد دارند و از همینجا محىالدین استفادۀ این مسئله را مىکند: اینکه نفسِ ولىّ آیینهاى است که تجلّى همۀ اشیاء و حقایق است چگونه نفسِ ولیّ نسبت به این اشیاء و حقایق مىتواند متحد باشد و بعد اگر داراى قدرت و مظهریت اراده و همت باشد نفس ولى مىتواند در آن صورت ذهنیه دخل و تصرف کند. این مسئله، مسئلهاى است که خیلى نیاز به عمق دارد!
نفس ولایت، علت براى خلق عالم
علت اینکه نفس ولایت، علت براى خلق عالم هست علتش به همین قضیه برمىگردد که تمام صُور اشیاء خارجى با نفس ولىّ اتحاد عینى دارند و این یک قضیۀ خیلى بالایى است که هر یک از اشیاء در عالمِ وجود هر تغییر و تحولى پیدا بکند نفسِ ولىّ آن تغییر را در وجود خودش مشاهده مىکند.