
کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت
تحلیل فلسفی نسبت میان جوهر و تعینات وجودی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق فلسفی پیرامون کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت میپردازند. بحث با بررسی اشکالات وارد بر نحوه انتزاع مفاهیم کلی از حقایق خارجی آغاز شده و با تحلیل جایگاه جوهر به عنوان جنسِ مشترک میان ماده و صورت ادامه مییابد. استاد با عبور از نگاه محدود مادی، بر این نکته تأکید میکنند که ماده و صورت هر دو مراتب وجودی هستند و ذهن با نگاه به این حقایق، مفاهیم جنس و فصل را انتزاع میکند. در ادامه، با اشاره به سیر تغییرات و صور متعددی که بر ماده عارض میشود، به این نتیجه میرسند که ماده به دلیل ابهام ذاتی و قابلیت پذیرش صورتهای گوناگون، منشأ اصلی انتزاع جنس است. این جلسه با تبیین تفاوت نگاه توحیدی و نگاه دنیوی به حوادث و تغییرات عالم، به پایان میرسد.
کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق فلسفی پیرامون کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت میپردازند. بحث با بررسی اشکالات وارد بر نحوه انتزاع مفاهیم کلی از حقایق خارجی آغاز شده و با تحلیل جایگاه جوهر به عنوان جنسِ مشترک میان ماده و صورت ادامه مییابد. استاد با عبور از نگاه محدود مادی، بر این نکته تأکید میکنند که ماده و صورت هر دو مراتب وجودی هستند و ذهن با نگاه به این حقایق، مفاهیم جنس و فصل را انتزاع میکند. در ادامه، با اشاره به سیر تغییرات و صور متعددی که بر ماده عارض میشود، به این نتیجه میرسند که ماده به دلیل ابهام ذاتی و قابلیت پذیرش صورتهای گوناگون، منشأ اصلی انتزاع جنس است. این جلسه با تبیین تفاوت نگاه توحیدی و نگاه دنیوی به حوادث و تغییرات عالم، به پایان میرسد.
کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت
20عبارت مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ این بود که ایشان [حاج هادی] گفت: آنقدر این قضایا تکرار شد که من نتوانستم بشمارم که چند دفعه خراب و آباد شد! در اثر تکرر و کثرتِ این تعداد، نتوانستم بهحساب بیاورم! همه را هم با ذکر خصوصیات مىگفت و بعد گفت که همۀ اینها در یک ثانیه بوده است! و عجیب اینکه گفته بوده است که من اگر بخواهم بنشینم ـ در ذهنش نقش بسته بوده است ـ و خصوصیات آنچه را که دیدم بگویم، سالها باید بنشینم و برایتان توضیح بدهم! سالها! یعنى اینها همه در یک ثانیه بوده است! در عرض یک ثانیه چطور این حجم از اطلاعات [جابهجا میشود]؟! هیچ کامپیوترى نمیتواند یکدفعه اینقدر دیتا و این حجم از [اطلاعات] را روى هارد بفرستد! میگفت: سالها باید بنشینم و توضیح بدهم که در این مدت چه گذشته است و این چه چیزی بوده است!
تلمیذ: این تعبیر قرآن که میفرماید: ﴿فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةٗ وَءَاثَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾1 میشود گفت که آن موقع علوم پیشرفتهتر از الآن بود؟
استاد: پیشرفته را نمىدانم [و نمیتوانیم بگوییم] یعنى اینکه بشر در اینجا از نظر چیز اشرف است طبعاً از نقطهنظر عقلى هم باید قدرتش بالاتر بوده و شاید منظور این [آیه] از نظر قوۀ جسمانی است.
اللهم صل علی محمد و آل محمد
- . سوره غافر (40) آیه 82. نور ملکوت قرآن، ج 1، ص 381:
«تا نظر كنند و ببینند عاقبت كار آنان كه پیش از ایشان آمدهاند و هم از جهت افراد و هم از جهت قدرت و آثار از اینان بیشتر و قوىتر بودهاند، چه شده است و به كجا منتهى گردیده است؟!»
- . سوره غافر (40) آیه 82. نور ملکوت قرآن، ج 1، ص 381:
