
تبیین کیفیت انتزاع جنس از ماده و صورت
بررسی فلسفی اولویت ماده بر صورت در انتزاع مفاهیم
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق فلسفی پیرامون نحوه انتزاع جنس از ماده و صورت میپردازند. بحث با طرح اشکالی مبنی بر اینکه چرا جنس باید از ماده اخذ شود و نه از صورت، درحالیکه هر دو دارای جوهر هستند، آغاز میشود. در ادامه، با تکیه بر مبانی فلسفی و کیفیت اخذ مشتق، پاسخ مرحوم آخوند تبیین میگردد که چگونه جنس به دلیل ابهام و اشتراک، اولویت انتزاع از ماده را دارد. در بخش دوم، استاد با عبور از نگاه مشّایی و استصحاب قهقرا، به تبیین جایگاه علیت در فلسفه اشراق و عرفان نظری میپردازند و با ذکر مثالهایی از کرامات اولیای الهی، نشان میدهند که چگونه حقیقت علیت، بدون نیاز به مسبوق بودن به سابقه مادی، در خارج ظهور مییابد. در پایان، با نقد رویکردهای سطحی در برخورد با مسائل اجتماعی و قضایی، بر اهمیت توجه به انگیزهها و باطن افعال در احکام شرعی تأکید میشود.
تبیین کیفیت انتزاع جنس از ماده و صورت
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق فلسفی پیرامون نحوه انتزاع جنس از ماده و صورت میپردازند. بحث با طرح اشکالی مبنی بر اینکه چرا جنس باید از ماده اخذ شود و نه از صورت، درحالیکه هر دو دارای جوهر هستند، آغاز میشود. در ادامه، با تکیه بر مبانی فلسفی و کیفیت اخذ مشتق، پاسخ مرحوم آخوند تبیین میگردد که چگونه جنس به دلیل ابهام و اشتراک، اولویت انتزاع از ماده را دارد. در بخش دوم، استاد با عبور از نگاه مشّایی و استصحاب قهقرا، به تبیین جایگاه علیت در فلسفه اشراق و عرفان نظری میپردازند و با ذکر مثالهایی از کرامات اولیای الهی، نشان میدهند که چگونه حقیقت علیت، بدون نیاز به مسبوق بودن به سابقه مادی، در خارج ظهور مییابد. در پایان، با نقد رویکردهای سطحی در برخورد با مسائل اجتماعی و قضایی، بر اهمیت توجه به انگیزهها و باطن افعال در احکام شرعی تأکید میشود.
تبیین کیفیت انتزاع جنس از ماده و صورت
18خدا رحمت کند آقاى غروى خیلى آدم خوبى بود خدا ایشان را بیامرزد و مىگفت که او دیگر همین کار را مىکرد و دیگر در یک جا نمىنشست و هر وقت کسی ایشان را مىدید در حال قدم زدن بود حالا از کجا این قدم زدن نشئت مىگیرد؟! بعد هم ایشان فوت مىکند همان دو سال هم شد و بعد ایشان هم گفت که من خودم در تشییع رفتم! بنده خدا [آقاى غروى] خیلى هم منقلب شده بود. مىگفت در نماز میت وقتى که به اینجا رسیدیم: «اللهم إنَّ هذا المُسجّى قدّامَنا عَبدُک» گریهام گرفت و مىگفت که برایم مشخص بود که مورد رحمت و مغفرت قرار گرفته است و برایم اینطور مشخص شد که دیگر کارش خیلى سبک شده است و در این دو سال درصدد جبران برآمده بود.
خب چقدر خوب است آدم از اول همینطور آماده باشد براى این روزى که دیگر تمام شد، تمام شد! «اللهم إنَّ هذا المُسجّى قدّامَنا عَبدُک و ابنُ عَبدِک وابنُ أمَتِك نَزلَ بِک و أنتَ خیرُ منزول بِه»1 خیلى عجیب است!
تلمیذ: ببخشید عمرۀ مفرده به نظر شما یک بار واجب است؟
استاد: بله یک بار عمره یک بار حج.
تلمیذ: عمرۀ حج کفایت از عمرۀ مفرده نمىکند؟
استاد: خب چرا، عمره واجب است منتها خود عمره اگر بدون اشهر حج باشد مفرده است اگر در اشهر حج باشد عمرۀ تمتع بهحساب مىآید مگر اینکه شخص قصد حج نداشته باشد و بخواهد برگردد که عمرهاش عمرۀ مفرده است ولى اگر بخواهد حج انجام بدهد خود آن عمره عمرۀ تمتع مىشود.
تلمیذ: اگر کسى استطاعت حج ندارد پس عمره بر او واجب مىشود؟
استاد: خب واجب است و دوتا چیز جدا است باز فعلاً باهم انجام مىشود ولی دو چیز جداست. لذا اشخاص مىتوانند بیایند اصلاً عمره انجام ندهند و حج بروند. اصلاً براى حج احرام ببندند بدون اینکه عمره انجام بدهند.
تلمیذ: عمرۀ مفرده در غیر اشهر حج فرمودید که مفرده است.
- . العروة الوثقی، ج ۱، ص ۳4۹.
