تبیین کیفیت انتزاع جنس از ماده و صورت

استاد: مشکلات و مسائل داشته است و در یک بحران روحى گیر کرده خب اینها همین‌طور ...

تلمیذ: این جمله‌ای که شما فرمودید 98 درصد .....

استاد: بله همۀ اینها خلاف است.

تلمیذ: این مطلبى که در کشورهاى اروپایى و غربى هم مطرح است که مجرمین را قبلاً مى‌برند به روان‌شناس ارائه مى‌دهند که ببینند مشکلى داشته یا نداشته است این در اسلام هم مورد تأیید است؟!

استاد: قطعاً قطعاً در اسلام هزار برابر نه‌تنها به روان‌شناس بلکه به غیر روان‌شناس ...، چون روان‌شناس فقط از یک دید نگاه مى‌کند. مسائل دیگر هست شاید یک فرد حتى فرد عادى باشد و دیگر روان‌شناس تشخیص نمى‌دهند که او در بحران روحى قرار گرفته است یا نه و انسان اینها را باید از مقارناتش و از شواهد و از خصوصیات او به‌دست بیاورد که انگیزۀ او چه بوده است؟! حرف را این‌طرف و آن‌طرف بکند حالات او و خصوصیاتش را ببیند. ممکن است در یک وهله انجام داده و واقعاً در نظرش این بوده که اگر این بچه بزرگ بشود مثل خودش مى‌شود. نه، از روى اختیار هم این کار را کرده ولى این باورش بوده است یعنى در یک باور قرار داشته و از نظر روحى هم چیز نبوده است.

تلمیذ: همین هم بوده‌ است.

استاد: بله، یعنى باورش بوده که او اگر بزرگ بشود سرنوشت او هم مثل این است! خب یک آدم جاهلى بوده نه‌اینکه بخواهد کسى را بکشد، این از مسئلۀ روان‌شناسی هم حتی بالاتر است! روان‌شناس فقط نگاه مى‌کند به اینکه آیا او در آن موقع دچار بحران روحى بوده یا نبوده است، دیوانه بوده یا نبوده است، نه پزشکى قانونى تأیید مى‌کند که این دیوانه نبوده و حالش خوب بوده و [سریع او را اعدام می‌کنند.] ولى نه، اصلاً بالاتر از این باید رفت دید انگیزۀ او چه بوده است.

ملاک نبودن فعل ظاهرى در قصاص و در حد