فنای جوهریت انسان در صورت‌های اخلاقی

تلمیذ: من در یک جلسه‌ای خدمت علامه طباطبائی بودم و همین مطرح شد فرمودند که این عقلى است و عُقلاء وقتى که مثلاً اینجا سی‌تا پزشک است از آن پزشکی که اعلم است از او می‌پرسند و کارى به دلیل شرعى ندارند عقل انسان اقتضاء مى‌کند از آن شخصى که اعلم است تبعیت کند.

استاد: این مطلبى که به ایشان گفتند این است. در بحث تقلید اعلم‌ گفتند. چه عرض کنم؟! حتی گفتند که مردم در مراجعه به پزشک و طبیب دنبال سیرۀ عقلائیه نمى‌روند یعنی سیرۀ عقلائیه این نیست که از یک جا کوچ کنند و به یک جاى دیگر بروند. بله، اگر در یک مجلس افرادى نشسته‌اند خب این دیگر زحمت این‌طرف و آن‌طرف رفتن ندارد، مى‌گویند که وقتی قرار است سؤال بشود همۀ نگاه‌ها خودبه‌خود به‌سمت آن کسى که واردتر است مى‌رود این یک مسئلۀ دیگر است.

تلمیذ: این عقلى است.

استاد: مى‌دانم ولى این میزان عقل و بُرد عقل چقدر است؟ آیا همین کسی که سؤال می‌کند، از شیراز بلند می‌شود به تهران بیاید؟! نمی‌آید و به همان اطباء شیراز مراجعه مى‌کند. اشکال مرحوم علامه طباطبائی این بود. بله، اگر فرض کنید در همان شیراز اطبایی که در تهران از آنها اقوىٰ هستند در یک مجلس وجود داشتند آن شخص در همان مجلس به همان اقویٰ مراجعه می‌کند این درست است ولى آیا میزان اهتمام عقلاء بر متابعت از اعلم تا این حد است که بلند شود و زحمت سفر را به خود تحمل کند و دواى درد خود را در جاى دیگرى بجوید؟! این کار را نمی‌کنند. بنابراین این شخصی که بلند شود و حتماً بخواهد از اعلم تقلید بکند نیست مثلاً شخص از آن عالم معروف شهر خودش که مجتهد هم هست‌ و اجازۀ اجتهاد هم نشان می‌دهد تقلید می‌کند و کفایت مى‌کند و این مرام علامه بوده است و من یک هم‌چنین چیزى را از ایشان دیدم.