
حقیقت فقر ذاتی و تفاوت نگاه عارف با اهل ظاهر
درک ربط وجودی موجودات به مبدأ هستی و تفاوت دیدگاهها
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مفهوم «فقر ذاتی» و جایگاه آن در توحید افعالی میپردازند. بحث با تحلیل کیفیت انتزاع جنس و فصل از ماده در فلسفه مشاء آغاز شده و به این نقطه میرسد که تمام وجودات خلقی، ربطی و فقیر به مبدأ اعلی هستند. استاد با استفاده از مثالهای ملموس و نقد نگاههای سطحی به پدیدههای عالم، تفاوت بنیادین میان «نگاه استقلالی» اهل ظاهر و «نگاه ربطی» اهل معنا را واکاوی میکنند. در این مسیر، با نقد رفتارهای ظاهری و قشری در عبادات و مرجعیت، بر ضرورت رسیدن به شهودِ فقرِ ذاتی تأکید میشود. حاصل اصلی این بحث، درک این حقیقت است که تا زمانی که انسان به شهودِ فقرِ محضِ موجودات نسبت به حق نرسد، در حجابِ کثرات باقی مانده و از حقیقتِ توحید افعالی که در سیره اولیای الهی متجلی است، محروم خواهد ماند.
حقیقت فقر ذاتی و تفاوت نگاه عارف با اهل ظاهر
11لذا مرحوم آخوند مىفرمایند که حقیقت جنس که در ماده فانى است، آن جنبۀ ماده براى او فعلیت دارد؛ فعلیت در فقر دارد و لذا براى فصل، این جنبه وجود ندارد. ادامۀ مسئله براى جلسۀ بعد باشد.
این شهریه هم آخر درست نشد! مثل اینکه فقط با ظهور حضرت [درست خواهد شد!] ما به همه ایراد میگیریم اما ایرادهای خودمان را انگارنهانگار! تا ظهور حضرت باید صف درست شود. داد و بیداد! این تختهای بیچاره همینطور روی هم سوار شده است، خب بابا اینها را ببرید روی آن بخوابید و صفا کنید [این قضیۀ شهریه چیست] مثل بقیۀ کارهای دیگرتان این را هم درست کنید. مدام هم میگویند که ما حاضریم ما حاضریم. خب اینطوری حاضر هستید؟! یک قضیه پیدا شود و یک جایی عرفان و تصوف بخواهد [مطرح] شود هزار جلسه و فلان و بندوبساط و اینها راه میاندازند تا [لغو] بکنند اما وقتی به این قضیه میرسند میگویند که بله ما آمادهایم و بقیه هم بیایند و همه را با همین چیزهای خودتان بازی دادید!
دیروز یک بنده خدایی که ایران نبود و از خارج آمده بود و شنیده بود که من فیضیه هستم خواسته که بیاید من را ببیند. اتفاقاً ما آن روز که چندی پیش بود بهخاطر همین قضیۀ شهریه تعطیلی داشتیم. دو سه نفر بودند آمده بودند و با این صفهای عریض و طویل مصادف شده بودند مسئله برایشان خیلی نامناسب جلوه کرده بود خیلی! وقتی که برگشته بود اتفاقاً موفق به دیدن من هم نشد و به همان کشور خودش آنطرف آبها برگشت. اتفاقاً خودش خیلی اهل حساب و کتاب و از این مسائل هم هست. استاد فلسفه و الهیات در دانشگاه جرج واشنگتن است. وقتی که با من تماس گرفت گفت که آقا این چه وضعی است؟ گفتم که آقا این وضع ظاهراً فقط با زمان ظهور حضرت برداشته میشود! شما که آمده بودید ما بهخاطر همین درسمان را تعطیل کرده بودیم!
