تحلیل فلسفی حقیقت ماده و صورت
نقد دیدگاه مشهور در انتزاع جنس از ماده
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مبانی فلسفی در باب کیفیت انتزاع جنس از ماده و فصل از صورت میپردازند. بحث با نقد دیدگاه مشهور در میان حکما آغاز میشود که ماده را به دلیل ابهام و صورت را به دلیل تحصل، جایگاه انتزاع جنس و فصل میدانند. استاد با تبیین دقیق جایگاه وجودی نفس و تفاوت آن با بسائط، به این نتیجه میرسند که تقسیم موجودات به ماده و صورت در خارج، امری اعتباری است و در حقیقتِ وجود، جز ظهوراتِ صورتِ محضه چیزی وجود ندارد. در ادامه، ایشان با نقد نگاههای سطحی به مفاهیم دینی و تبرکات، بر اهمیت توجه به «حال فعلی» افراد و پرهیز از استناد به حالات گذرا تأکید میکنند. این جلسه با هدف تبیین دقیق جایگاه وجودی اشیاء و اصلاح نگاه به مفاهیم فلسفی و اعتقادی تنظیم شده است.
مرتب سازی:
تحلیل فلسفی حقیقت ماده و صورت
12در روایتى داریم: «زیارة الحسین علیهالسّلام فی لیلةِ الجمعةِ أمانٌ مِن النارِ یوم القیامةِ»1 این مسئله مسلّم است و شکى در این قضیه نیست ولى صحبت در این است که انسان خودش را واقعاً در این حریم قرار بدهد و بخواهد که حالت رحمت براى او بیاید و مشمول این ولایت بشود، این حالت را بخواهد و طلب کند ولی اگر فردى باشد که فقط تصورى از این مسئله داشته باشد و بخواهد سوء استفاده بکند این اصلاً خروج موضوعى دارد.
زوار الحسین!
زوار الحسین به کسانى گفته مىشود که زائر هستند یعنى مىآیند و خودشان را در این فضا قرار مىدهند، هر کسى مىخواهد باشد، خودش را در این وضعیت قرار مىدهد. این آدمى که براى زیارت امام حسین علیهالسّلام مىآید و بعد هم آن ادا و اطوارها را درمىآورد و خلاصه مسائل دیگر و سُمعه و اینها مورد نظرش هست طبعاً جزو زوار بهحساب نمىآید، اینها زوار حسین نیستند بلکه زوار گنبد و ضریح هستند، زوار درودیوار و ابنیۀ خود شهر هستند و زوار حسین بهحساب نمىآیند.
آن کسى که مىآید و مىخواهد خودش را جزو سایر افراد قرار بدهد که از او عکس بگیرند و اینطرف و آنطرف پخش بکنند خب اینکه زوار حسین نیست اینها فقط یک جنبۀ توریستى دارد.
این چیزى که حالا شما نقل کردید احتمال دارد که این مسئله فی قضیةٍ شخصیةٍ انجام شود نهاینکه حالا هر گوشتی را بردارند و ببرند و این حرفها باشد! نه همچنین مسئلهاى نیست. حالا ممکن است این مسئله به لحاظى اینطور بوده است؛ در مثال تصرفى شده، آن حیوان چه خصوصیتى داشته که همچنین مسئلهای بهوجود آمده و... چون در اینجا مسائل خیلى زیاد است، مطالب خیلى عجیب است و هرکدام اینها حساب و کتاب خودش را دارد و ما نمىتوانیم از یک قضیه به یک قضیۀ دیگر تسرّى بدهیم.
آن مردهاى که دور قبر مىآورند و مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ هم نوشتهاند که وقتى جنازه داشت مىرفت سگى روى جنازه بود و وقتى وارد حرم شد آن سگ وارد نشد و خود بدن را بردند حالا چون آن بدن دور قبر رفته پس آن را عذاب نمىکنند؟! رفتن فقط یک جنبۀ ظاهرى و عادى دارد.
- . بحار الأنوار، ج 5۳، ص ۳۱۲.