ماهیت و کیفیت ادراک موضوعات در استنباط احکام

تلمیذ: نه!‌

استاد: خب تمام شد!

تلمیذ: بر فرض خطا در فتواها، ممکن است خطا سرایت کند!

استاد: آن خیار فروش که در کوفه دینش را از یونس بن عبدالرحمن مى‌گیرد قبول! ما آن را مى‌گیریم اشکال ندارد. ولى آیا اگر یک نفر شبیه یونس بود امام به او مى‌فرمود که دینت را از او بگیر و شخص دیگر را قبول نکن؟! تو خودت هم براى خودت آدمى ‌هستى! به‌طورکلی امام علیه‌السّلام چه مى‌فرمایند؟! لذا مگر همین یونس در امامت موسى بن جعفر علیهما‌السلام شک نکرد؟!¹ پس چه شد؟! آن همه تعریفهایى که امام صادق علیه‌السّلام کردند کجا رفت؟ اینها همه حکایت از این مى‌کند که جرى ائمه‌ علیهم‌السّلام در میان مردم جرى متعارف بوده است.

[از حضرت سؤال می‌کند] که من در کوفه سراغ چه کسى بروم؟ حضرت مى‌فرماید: سراغ یونس برو! یونس عالم است و مطالب را از ما مى‌گیرد. سراغ او برو! ولى من به او با این کلام، عصمت نمى‌دهم. عصمت اختصاص به من دارد و دیگرى غیر از من معصوم نخواهد بود. من به او در صورت خطا حجیت مى‌دهم و در صورت عدم خطا حجیت دست من نیست، چه من بگویم و چه نگویم کلامش مطابق با واقع هست. خبرى را که از من نقل می‌کند فتوایى که از من مى‌دهد مطابق واقع هست. تنفیذ و تصریح امام علیه‌السّلام به وثاقت یونس این تصریح براى موارد خطاست یعنى مورد خطا معفوٌ عنه است. آن را من مى‌دهم. آن تضمین و گارانتى براى انجام دادن این عمل را من مى‌دهم و اگر من ندهم و تو پیش جناب یونس رفتی و انجام دادى و عمل کردى، خطا کردى بایست آن را دوباره بروى انجام بدهى! خدا تو را عقاب مى‌کند که به چه حجت و تنجز شرعى این را انجام دادى؟! نعمان را من تضمین نمی‌دهم. افراد دیگرى که در آنجا بودند در آن زمان را تضمین نمى‌دهم. سُفیان را [تضمین] نمى‌دهم آن عبدالله بن عمرو را [تضمین] نمی‌دهم. اما راجع به یونس، من این تضمین را مى‌دهم و این تضمین به تتمیم جعل برمى‌گردد که آن تتمیم جعل در مقام بروز خطاست نه در مقام ثواب و در مقام اصابت! آنجا دیگر تتمیم جعل نداریم. فی‌حدّنفسه خود آن واقعه خودش در آنجا هست و آن نیازى به این قضیه ندارد.