
تبیین حقیقت صورت نوعیه و نسبت آن با نفس ناطقه
تحلیل جایگاه صورت نوعیه در اجسام و تمایز آن از نفس
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مفهوم صورت نوعیه و جایگاه آن در فلسفه میپردازند. بحث با نقد دیدگاه مرحوم آخوند ملاصدرا درباره صورت نوعیه به عنوان یک عرض خاص لازم آغاز میشود و با تفکیک میان صورت نوعیه اجسام و حقیقت نفس ناطقه ادامه مییابد. استاد با تبیین این نکته که صورت نوعیه در جمادات و موجودات مادی، معلول علل فیزیکی و شیمیایی است، ارتباط آن را با نفس ناطقه نفی کرده و نفس را حقیقتی مجرد و مستقل از بدن میدانند. در ادامه، مسیر بحث به سمت چگونگی تجلی حالات نفسانی در بدن و تأثیرات آن بر صورت ظاهری انسان سوق پیدا میکند. در نهایت، این جلسه با تأکید بر ضرورت برخورداری از نور الهی برای شناخت حقایق و عبور از فتنههای آخرالزمان به پایان میرسد تا مخاطب دریابد که شناخت باطن اشیاء تنها با تکیه بر عقل و حس میسر نیست.
تبیین حقیقت صورت نوعیه و نسبت آن با نفس ناطقه
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مفهوم صورت نوعیه و جایگاه آن در فلسفه میپردازند. بحث با نقد دیدگاه مرحوم آخوند ملاصدرا درباره صورت نوعیه به عنوان یک عرض خاص لازم آغاز میشود و با تفکیک میان صورت نوعیه اجسام و حقیقت نفس ناطقه ادامه مییابد. استاد با تبیین این نکته که صورت نوعیه در جمادات و موجودات مادی، معلول علل فیزیکی و شیمیایی است، ارتباط آن را با نفس ناطقه نفی کرده و نفس را حقیقتی مجرد و مستقل از بدن میدانند. در ادامه، مسیر بحث به سمت چگونگی تجلی حالات نفسانی در بدن و تأثیرات آن بر صورت ظاهری انسان سوق پیدا میکند. در نهایت، این جلسه با تأکید بر ضرورت برخورداری از نور الهی برای شناخت حقایق و عبور از فتنههای آخرالزمان به پایان میرسد تا مخاطب دریابد که شناخت باطن اشیاء تنها با تکیه بر عقل و حس میسر نیست.
تبیین حقیقت صورت نوعیه و نسبت آن با نفس ناطقه
15انوار جمال توست در دیدۀ هر مؤمن *** آثار جلال توست در سینۀ هر کافر1 شکل و قیافۀ ظاهری شخص آینه و نشاندهندۀ باطن او
شما از چشم شخص مىتوانید متوجه شوید که دزد است یا دزد نیست درحالیکه چشم شخص خیلى هم قشنگ است! ولى همینکه نگاه مىکنید چشم نشان مىدهد! از چشم نگاه مىکنید و شغل شخص را مىفهمید که این شغلش چیست! از چشم نگاه مىکنید و میزان عطوفت نفسى و میزان قساوت قلبى افراد را تشخیص مىدهید. بهخصوص چشم خیلى در این مسئله نقش اساسى دارد و اتفاقاً امروزه هم نسبت به این مسائل خیلى دارند کار مىکنند و به یک نتایجى هم خودشان رسیدند.
کیفیت صوت شخص نشاندهندۀ مرتبۀ روح او
و همینطور از صحبت فرد مىتوانید به میزان آن روحانیت و صفا و نورانیتش پى ببرید. گرچه او را ندیدهاید مثلاً شما یک نوار از یک نفر پر کنید و پیش کارشناس ببرید، او به شما مىگوید که او کیست! یک صحبت عادى کرده است که مثلاً «آب بیاور، فلان کن قند بیاور چایى بیاور» نیاز نیست حتماً [صحبت خاصی باشد]، کیفیت صحبت نشان مىدهد که این داراى چه مرتبهای از روح مىباشد.
یک وقت در یک جایى بودم یک نوارى از شخصى بود این را پیش مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ داشتیم گوش مىکردیم. چند نفر بودند و صحبت مىکردند، آن شخص هم ناآشنا بود. مثلاً صحبتهای عادى بود و راجع به یک قضیه باهم صحبت مىکردند، [تا صحبت] یکى از اینها رسید ایشان فرمودند این کیست؟! درحالیکه صحبت عادى و مطالب عادى بود، گفتم که یکى از افرادى است که اخیراً با او آشنا شدم، فرمودند که این قابلیت دارد! از کجا فهمیدند؟! حالا یک مسئلۀ دیگر ممکن است باشد و بگوییم که بهخاطر یک جهتى است ولی این نبوده است. نمىخواهم بگوییم که حتماً صوت لازم است، شاید نیاز به صوت نباشد، بله برای ایشان که مسائل مشخص است.
- . غزلیات شمس مغربی، غزل ۹۹.
