
تبیین حقیقت صورت نوعیه و نسبت آن با نفس ناطقه
تحلیل جایگاه صورت نوعیه در اجسام و تمایز آن از نفس
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مفهوم صورت نوعیه و جایگاه آن در فلسفه میپردازند. بحث با نقد دیدگاه مرحوم آخوند ملاصدرا درباره صورت نوعیه به عنوان یک عرض خاص لازم آغاز میشود و با تفکیک میان صورت نوعیه اجسام و حقیقت نفس ناطقه ادامه مییابد. استاد با تبیین این نکته که صورت نوعیه در جمادات و موجودات مادی، معلول علل فیزیکی و شیمیایی است، ارتباط آن را با نفس ناطقه نفی کرده و نفس را حقیقتی مجرد و مستقل از بدن میدانند. در ادامه، مسیر بحث به سمت چگونگی تجلی حالات نفسانی در بدن و تأثیرات آن بر صورت ظاهری انسان سوق پیدا میکند. در نهایت، این جلسه با تأکید بر ضرورت برخورداری از نور الهی برای شناخت حقایق و عبور از فتنههای آخرالزمان به پایان میرسد تا مخاطب دریابد که شناخت باطن اشیاء تنها با تکیه بر عقل و حس میسر نیست.
تبیین حقیقت صورت نوعیه و نسبت آن با نفس ناطقه
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مفهوم صورت نوعیه و جایگاه آن در فلسفه میپردازند. بحث با نقد دیدگاه مرحوم آخوند ملاصدرا درباره صورت نوعیه به عنوان یک عرض خاص لازم آغاز میشود و با تفکیک میان صورت نوعیه اجسام و حقیقت نفس ناطقه ادامه مییابد. استاد با تبیین این نکته که صورت نوعیه در جمادات و موجودات مادی، معلول علل فیزیکی و شیمیایی است، ارتباط آن را با نفس ناطقه نفی کرده و نفس را حقیقتی مجرد و مستقل از بدن میدانند. در ادامه، مسیر بحث به سمت چگونگی تجلی حالات نفسانی در بدن و تأثیرات آن بر صورت ظاهری انسان سوق پیدا میکند. در نهایت، این جلسه با تأکید بر ضرورت برخورداری از نور الهی برای شناخت حقایق و عبور از فتنههای آخرالزمان به پایان میرسد تا مخاطب دریابد که شناخت باطن اشیاء تنها با تکیه بر عقل و حس میسر نیست.
تبیین حقیقت صورت نوعیه و نسبت آن با نفس ناطقه
16پس همین صحبتى که مىکند یا آواز بخواند مثلاً یک شعر با صدا بخواند از کیفیت تُن صدا و آواز شما مىتوانید به خصوصیات درونى آن فرد پى ببرید، منتها کار مىخواهد تا پى ببرید که این کیست و چیست و چهکاره است! اصلاً چهکاره است! از کیفیت صحبت، جرم شناخته مىشود که مجرم کیست! گرچه مثلاً شخص هیچ چیزی نگوید، مثلاً یکى جرمى را انجام داده و افراد در این قضیه صحبت مىکنند، شما میفهمید که باید کار این شخص باشد!
تأثیر نفس ناطقه در بدن
خیلى مسائل عجیبى است اسرارى در عالم وجود هست! همۀ اینها به جهت آن شدت احاطه و شدت ولایت و شدت اتحادى است که نفس ناطقه با بدن دارد خب این تأثیرات را ایجاد مىکند و قبول داریم ولى صورت نوعیه یعنى همینکه الآن شما دارید مىبیند این صورت نوعیه علل و عوامل خاص خودش را دارد. ممکن است یک مقداری مربوط به آن نفس ناطقه است یک مقداری مربوط به تغذیه است یک مقداری مربوط به ورزش است ...؛ شما ورزش کنید چهرۀ شما بشاش و ورزش نکنید کبود مىشود، به نفس ناطقه چهکار دارد؟! یا مثلاً فرض کنید فلان مرض برایتان پیدا بشود شکل به یک کیفیت دیگر برمىگردد و اصلاً قیافۀ شخص برمیگردد و قیافهاش یک وضعیت دیگر پیدا مىکند؛ میکروب رفته و این کار را کرده است و به نفس ناطقه ارتباطى ندارد.
جنبۀ بروز و ظهور نفس از ماوراء ماده
بله، نفس ناطقه در آن خصوصیاتى که از خودش نشان مىدهد آن خصوصیات نیاز ندارد به اینکه حتماً یک مادهاى در کار باشد بلکه آن جنبۀ بروز و ظهور نفس از ماوراء ماده براى انسان تجلى مىکند منتها آدم خیال مىکند که در ماده است! متوجه شدید چه میخواهم بگویم؟! یعنى شما به ماده نگاه مىکنید درحالیکه ماده چیزى نیست ولى آن نفس ناطقه بهواسطۀ احاطهاى که دارد، آن حالات روحى یا معنوى یا حالات کدورت خودش را بهواسطۀ ماده به بیرون بروز مىدهد! حالا آن گیرنده باید بگیرد که این چیست! ممکن است هزار نفر هم باشند هیچ چیزی نفهمند.
