حقیقت مجرد و نوری نفس انسان

عدم ارتباط بدن با نفس

اشتباه ما در اینجاست که بین آن روح و نفسى که جنبۀ علیت نسبت به بدن دارد و بین آن لباس تفاوت قائل شدیم درحالى‌که حیثیت وجودیۀ خارجیۀ لباس که یک قالب مثالى و برزخى دارد هیچ ارتباطى به نفس ندارد، همین‌طور خود بدن هم هیچ ارتباطى به نفس ندارد و صرفاً این نفس او را در کنترل و احاطۀ ‌خود گرفته است. لذا گاهى از اوقات او را ازدست مى‌دهد اما بدن به جاى خود محفوظ است گاهى اوقات او را به خود مى‌گیرد ولی بدن به جاى خود باز محفوظ است هیچ تفاوتى در اینجا ندارد و مسئله به یک نحو است. منتها از دیدگاه ما چون عادت داریم در اینکه توجه خود را فقط به بدن و ظاهر معطوف بداریم نمى‌توانیم بین بدن و نفس انفکاک قائل بشویم اما اگر فکر عمیق‌تر و نظرۀ دقیق‌ترى داشتیم همان‌طور که بین لباس و خود و بدن انفکاک قائل بودیم بین بدن و روح هم همین انفکاک را ما قائل مى‌شدیم.

نقش روح در جنبۀ علّى و مثالى بدن

بله! نمى‌توان از نقش روح در جنبۀ علّى و مثالى بدن غافل بود، این مسئله به جاى خودش محفوظ است ولى این همۀ علت نیست؛ روح در این کیفیت و ساختار بدن به‌عنوان جزء العله نقش دارد اما مسائل دیگرى هم در اینجا هست که هرکدام از آنها جاى خود دارد و به‌واسطۀ حلقه‌هایى که این حلقه‌هاى متعدد هست و در کنار هم قرار داده مى‌شود هرکدام از اینها جزئى از این شاکله و مایۀ بدن را تشکیل مى‌دهند.

نظریۀ شیخ اشراق دربارۀ بساطت نفس

این مسئله‌اى است که اگر به آن دقت بشود مطلبى را که این جلسه مرحوم آخوند مى‌خواهند در اینجا بفرمایند خیلى خوب خودش را روشن مى‌کند گرچه اشکالى در اینجا پیدا مى‌شود که حالا آن اشکال را عرض مى‌کنم. مرحوم آخوند در اینجا مى‌خواهند بفرمایند که ما براساس طریقۀ اشراق...