حقیقت نوریه و سکون ملائکه

معنای حیّ

خیلى این عبارت، عبارت عجیبى است که ایشان مى‌فرمایند! ما تابه‌حال حىّ را فقط به آن چیزهایى که‌ مى‌دانستیم که مثل چهارپا حرکت کنند و جنب‌وجوش داشته باشند و تحرک داشته باشند، این را حىّ مى‌گوییم ولى حیات ﴿وَإِنَّ ٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَ لَهِيَ ٱلۡحَيَوَانُ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ﴾،¹﴿يَعۡلَمُونَ ظَٰهِرٗا مِّنَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ عَنِ ٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ غَٰفِلُونَ﴾² این مسئلۀ جنبۀ حیات یعنى آن چیزى که جنبۀ بقاء دارد نه حرکت کند. ﴿ٱللَهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُ﴾³ خدا حىّ است، حىّ یعنى چه؟ خب خدا که نفس نمى‌کشد و راه نمى‌رود و جنب‌وجوش ندارد پس اینکه خدا حىّ است یعنى خدا بقاء دارد و عدم، در وجود خدا راه ندارد. این معنا معناى حیات است که از صفات ذاتى و لا ینفک است و بین مرتبۀ حىّ و مرتبۀ أحدیت فاصله‌اى نیست! به‌عکس علم و قدرت که اینها از صفات لازمۀ ذات هستند و لا یَنفکّ عَنِ الذّات هستند و نسبت به ذات جنبۀ معلولى دارند! ذات است که آن علم و قدرت را ابراز و اظهار مى‌کند ولى در اسم حىّ، اسم حىّ بالاتر و قوی‌تر است و خیلى هم در باب اعداد و حروف آثاری دارد و در آثار ذکریِ اسم حىّ مسائلى گفته‌اند و حتى در این قضیه کتاب‌ها نوشته‌اند که این آثار حتى بر اسم علیم و قدیر هم مترتب نیست.

خیلى این اسم حىّ عجیب است و گفتنش و با او فکر کردن و اشتغال داشتن با او یک شرایط خاصّى هم دارد! و حتى بعضی‌ها آن را در کیفیت تأثیر، مساوى با اسم هو مى‌دانند منتها یک تأثیر جامع، نه فقط خود آن تأثیر خاصى که مربوط به اسم هو است. این اسم حىّ اسم لا یَنفک است و این‌هم معلول ذات نیست و مساوق با ذات است. از نظر مفهومى خب متفاوت است ولى از نظر مصداقى عینیت دارند. هرجا که آن هویت هوهویّه در آنجا تحقق دارد آن حقیقت حیات در آنجا هست و هیچ‌کدام از اینها اصلاً نمى‌توانند جدا بشوند. حیات را شما از آن هویت هو بگیرید او معدوم است. شما از حیات، آن هوهویت را بگیرید، حیات معدوم است. هردو از نقطه‌نظر حمل شایع مصداقاً یکى است ولى معنایش از نقطه‌نظر مفهومى معناى متغایر است. این نکته را باید درنظر داشته باشید و این معناى حىّ است.