حقیقت نوریه و سکون ملائکه

جنبۀ رشد حیّ

تلمیذ:﴿بَلۡ أَحۡيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمۡ يُرۡزَقُونَ﴾¹ منظور همان جنبۀ بقاء را پیدا کرده‌اند؟

استاد: بله دیگر، به مرتبۀ بقاء رسیدند و دیگر در آنها رکون و رکود و سکون منتفى شده است و دائماً در حال حرکت و سیر هستند! ولى کافر و منافق در اینجا دیگر رکود پیدا کرده و در همان‌جا ایستاده است و دیگر نفسش قابلیت براى ترقّى و صعود را ازدست داده و همان است. افراد عادى هم همین‌طور هستند مثلاً افراد عادى که در مرتبۀ تربیت نیستند با هر وضعیت که از این دنیا بروند همان‌جا مى‌مانند. در هر حالتى که هست در همان‌جا هست؛ یک قدم نه جلو مى‌رود نه عقب می‌رود. حالا ممکن است آدم بدى هم نباشد اما آن کسى که ﴿أَحۡيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمۡ يُرۡزَقُونَ﴾ است آن حىّ، جنبۀ رشد دارد یعنى مدام در حال تکامل و ازدیاد است و مدام براى او دارد دگردیسى انجام مى‌شود. مدام تغییر و تحول دارد انجام مى‌شود ولى بقیه نه، أصحاب الیمین هستند و همین‌طورى ایستاده‌اند و در همان مرتبۀ خودشان هستند!

عرفان ملاصدرا

تلمیذ: ملاصدرا با اهل عرفان ارتباط داشته است؟

استاد: بله، ایشان اهل ارتباط بود منتها از یک عارفى که مصطلح است نبوده است. خودش براى خودش حالاتى داشته است و با شیخ بهایى و میرداماد خب محشور بوده و میرداماد و به‌خصوص شیخ بهایى هم اهل ریاضات بودند. در احوالات ملاصدرا هم مى‌خواندم در بعضى از سفرهایش با بعضى از اهل دل هم ملاقات‌هایى داشته است.

گله از تأخیر ظهور در محضر امام صادق

تلمیذ: روایتى است در تأیید فرمایشات حضرت‌عالى از امام صادق علیه‌السّلام شخص پیرمردى بود صد سال سن داشت و می‌رود از امام صادق شکایت و گله مى‌کند که وقت ظهور و اینها چه شد؟ ما معطلیم مسائل حل بشود. حضرت مى‌فرمایند که تو چه‌کار به این حرف‌ها دارى؟! اگر عمرت کفاف بدهد خب هستی اگر هم از دنیا بروی باز هم تفاوتى نمى‌کند.²