تحول در مبانی اجتهاد و استنباط احکام

درس هفتصد و یازدهم

‌سیر جدید در بحث اجتهاد

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

تعبدی بودن نماز استسقاء

تلمیذ: مسئلۀ صلاة استسقاء که مى‌خوانند چگونه است؟ و احیاناً بارانى هم نمى‌آید؟ و آیا در جایى که اصلاً احتمال بارانى نیست باید خوانده شود؟

استاد: آنچه که ما در شرع داریم تعبد مکلفین به اتیان این فریضه به همین کیفیت و به همان نحوه‌اى است که با رعایت موازین و مستحبات و اینها در آن درج شده است. این یک حکم فقهى و تکلیفى است که باید به این مسئله پرداخته شود و چه‌بسا در بعضى از اوقات حتی ممکن است که باران هم نیاید ولکن تکلیف بر اتیان به صلاة استسقاء هست. بعضى‌ها این مسئلۀ صلاة استسقاء را بیش از آنکه مشروعیت و اولویت آن را مرتبط به شارع بدانند، این را به خودشان برمى‌گردانند لذا از اینکه یک وقتى بروند نماز استسقاء بخوانند و باران نیاید استیحاش دارند.

من یادم هست در بعضى از نوشته‌هایى ـ خاطرات مربوط به یکی از آقایان بود که البته مدتى است که فوت کردند ـ مى‌خواندم که در آنجا نوشته بود:

ما در فلان‌جا بودیم و مدت‌ها باران نیامد و مردم هم نگران بودند لذا بعضى‌ها پیش ما آمدند و از ما درخواست کردند که صلاة استسقاء بخوانیم و ما استنکاف کردیم و دلیلش هم این بود که اگر ما نماز بخوانیم و باران نیاید، این ضعف شیعه تلقى خواهد شد که‌ در جایى که اکثر اهالى سنّی مذهب هستند، شیعه بیاید نماز بخواند و بعد هم باران نیاید!

ببینید یک فقیه نظرش نسبت به احکام چگونه است! چقدر باید ما از مسئله دور و پرت باشیم که شارع وقتى که تکلیف به صلاة استسقاء مى‌کند، به ما مربوط نیست که [باران] مى‌آید یا نمى‌آید! ما باید دیدگاه اهل معرفت و توحید را در این مورد ببینیم که اهل معرفت اصلاً از خود، خودى و استقلالى نمى‌بینند که بگویند که بر صلاة استسقاء، آن استسقاء مترتب مى‌شود یا نمى‌شود بلکه مى‌گویند: شارع حکم به استحباب صلاة استسقاء کرده است والسّلام، تمام شد، ما باید بخوانیم! [باران] نمى‌آید به ما مربوط نیست! مگر ما قیّم دین هستیم؟!