
کیفیت ربط حادث به قدیم در نظام هستی
تبیین چگونگی اقتران حدوث زمانی با قدمت ذات الهی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مباحث فلسفی، یعنی کیفیت ارتباط میان موجودات حادث و ذات قدیم باریتعالی میپردازند. بحث با واکاوی چگونگی اقتران حدوث ذاتی و زمانی با قدمت ذات الهی آغاز میشود و این پرسش اساسی مطرح میگردد که چگونه پدیدههای متدرجالحصول در زمان، با اراده ازلی خداوند پیوند میخورند. در ادامه، با تفکیک میان علم، قدرت و حیات، جایگاه صور علمیه اشیاء در علم الهی بررسی شده و این نکته تبیین میگردد که صور علمیه، به تبع ذات، دارای قدمت ذاتی هستند. استاد با استفاده از مثالهای ملموس و نقد نگاههای عامیانه به مسئله زمان و مکان، توضیح میدهند که چگونه تمام اعیان خارجی در مراتب وجودی خود، متدلی به اراده واحد حق هستند و هیچ انفکاکی میان علت و معلول متصور نیست. در نهایت، با استناد به آیات و اشعار عرفانی، نتیجه گرفته میشود که آنچه ما به عنوان حرکت و زمان درک میکنیم، در حقیقتِ هستی، تجلی واحدی از اراده الهی است.
کیفیت ربط حادث به قدیم در نظام هستی
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مباحث فلسفی، یعنی کیفیت ارتباط میان موجودات حادث و ذات قدیم باریتعالی میپردازند. بحث با واکاوی چگونگی اقتران حدوث ذاتی و زمانی با قدمت ذات الهی آغاز میشود و این پرسش اساسی مطرح میگردد که چگونه پدیدههای متدرجالحصول در زمان، با اراده ازلی خداوند پیوند میخورند. در ادامه، با تفکیک میان علم، قدرت و حیات، جایگاه صور علمیه اشیاء در علم الهی بررسی شده و این نکته تبیین میگردد که صور علمیه، به تبع ذات، دارای قدمت ذاتی هستند. استاد با استفاده از مثالهای ملموس و نقد نگاههای عامیانه به مسئله زمان و مکان، توضیح میدهند که چگونه تمام اعیان خارجی در مراتب وجودی خود، متدلی به اراده واحد حق هستند و هیچ انفکاکی میان علت و معلول متصور نیست. در نهایت، با استناد به آیات و اشعار عرفانی، نتیجه گرفته میشود که آنچه ما به عنوان حرکت و زمان درک میکنیم، در حقیقتِ هستی، تجلی واحدی از اراده الهی است.
کیفیت ربط حادث به قدیم در نظام هستی
14این حقایقى که در عالم هست؛ روز شنبه، روز یکشنبه، ارادۀ حضرت حق نسبت به روز یکشنبه کِی بوده است؟ آیا عصر یا غروب روز شنبه اراده پیدا کرده است که فردا یکشنبه باشد؟! یا نه، این اراده در روز شنبه بوده است، این اراده در روز جمعه بوده است، قبلش این اراده در روز پنجشنبه بوده است که شنبهاى خواهد آمد، این اراده چهارشنبه بوده است که یکشنبه خواهد آمد، این اراده شنبه بوده است قبلاً بوده است هفتۀ پیش بوده است سال پیش بوده است صدسال پیش بوده است مافوق زمان بوده است و وقتى که خدا این مجردات را خلق کرد در آنوقت بوده است براى شیء متدرّج الحصول روز شنبه، تاریخ دوم جمادىالثانى 1431 در قم، مدرسۀ فیضیه، در این جلسه، ارادۀ حضرت حق بوده است.
پس از وقتى که خدا خدایى مىکرده است ارادۀ او براى روز یکشنبه دوم جمادىالثانى 1431 بوده است. این صورت علمیه، تحقق خارجىِ روز یکشنبه به قدم ذاتىِ ذات حق، حدوث ذاتى داشته است! از آن زمانى که ذاتِ حق بوده است این روز یکشنبه هم بوده است چون ارادۀ او براى روز یکشنبه تعلق گرفته است.
عدم تخلف بین اراده و مراد
حالا صحبت اینجاست که آیا مىشود بین اراده و بین مراد تخلف حاصل شود؟! یعنى ارادۀ حق بر روز یکشنبه تعلق گرفته باشد ولى روز یکشنبهای نباشد؟! پس اراده به چه تعلق گرفته است؟! شما که دارید مىگویید: ارادۀ حق در قِدَم زمانى به حدوث یومُ الأحد تعلق گرفته است آیا مىشود بین آن اراده و بین مراد تخلف باشد؟! یعنى خدا بیخود اراده کرده است؟! خدا یک اراده کرده است ولى ممکن است حوادث و خلایق و پدیدهها باعث تخلف شوند و به جاى یکشنبه اصلاً دوشنبه بیاید! ـ میگفت: یکشنبه از شنبه جلو افتاد ـ آیا مىشود یک همچنین قضیهاى باشد؟! نه، اینهم که مستحیل است!
پس به نفس ارادۀ حق یومُ الأحد متحقق شد. این تحقق یکشنبه پس از یوم السبت است نه قبل از یوم السبت! یعنى یومُ الأحد پس از یوم السبت متحققٌ، یومالاثنین بعد الیوم الأحد متحققٌ بالارادةِ الأزلیه یعنى در ارادۀ ازلى یوم الاثنین متحقق شد! خب من نمىبینیم! مگر هرچه که هست بنده باید ببینم؟! نهخیر، چشم بنده یک چشمى است با استعداد محدود و با قابلیت محدود براى خودش!
