ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی

الآن از شما یک سؤالی در اینجا می‌کنم؛ الآن ساعت پنج دقیقه به هشت است ساعت یازده بالأخره در این اتاق یک جریانى انجام مى‌شود یا درس در اینجا مى‌خوانند یا مباحثه مى‌کنند یا نزدیک ظهر سفره پهن مى‌کنند ناهار می‌خورند بالأخره یک کارى در اینجا بعد از سه ساعت دیگر انجام مى‌شود. آیا از دیدگاه ما مى‌توانیم آن قضیه‌اى را که الآن پیش ما معدوم است و الآن وجود خارجى ندارد [به آن علم پیدا کنیم]؟! آقایانى که مى‌گویند: الآن این حوادث همه معدوم است و خلق خواهد شد آیا شما مى‌توانید الآن دقیقاً به بنده بگویید که با کدام ابزار و با کدام وسیله و واسطه و وسائط در ساعت یازده دقیقاً چه قضیه‌اى اتفاق مى‌افتد همان‌طوری‌که الآن در ساعت پنج دقیقه به هشت دارید مى‌بینید که چه اتفاق افتاده است؟! مى‌توانید بگویید یا نه؟! خب این محال است! بله، من حدس مى‌زنم که چه کسانى بیایند خب این حدس است و به آن قضیۀ خارجى کاری ندارد. من حدس می‌زنم که پنج نفر در اینجا بیایند و بحث کنند خب تمام اینها حدس است. حدس می‌زنم در اینجا این در بسته باشد و اصلاً هیچ‌کسی در اینجا وارد نشود. تمام اینها حدس است. حدس که علم نیست.

تعریف حدس

حدس براساس ذهنیاتى است، استصحاب مامضى به مستقبل، نه به زمان حال، یعنى استصحاب کردن اشیاء ذهنیه در عالم خارج و سرایت آن به سه ساعت بعد از این در این مکان. تمام اینها که کشک است پشم هم نیست. همۀ اینها حدسیاتى است که انجام می‌شود. تازه نسبت به این قضیه یک حدسی داریم می‌زنیم ولى اگر خود حیثیت عدم را در اینجا تصور کنید عدمى ‌که من از آن نمى‌توانم صحبت کنم؛ یعنى وقایعى که این وقایع الآن معدوم است. الآن من این حدس را مى‌زنم که در سه ساعت دیگر چه هست و در دو ساعت دیگر چه هست و در یک ساعت دیگر چه خواهد بود. شما الآن مى‌توانید حدس بزنید مباحثۀ ما چه زمانی تمام مى‌شود؟ ساعت نُه تمام مى‌شود، هشت و نیم تمام مى‌شود، ده دقیقه به نُه تمام مى‌شود یا نُه و ربع تمام مى‌شود؟ آیا مى‌توانید حدس بزنید؟ نه، قابل حدس نیست. حدس همه کشک است و هیچ حساب و کتابی ندارد. براساس استصحاب گذشته و قضایای روز گذشته مى‌توانید حدس بزنید که بحث در ساعت نُه و ده دقیقه شاید تمام بشود؟! نه، شاید من ده دقیقه به نُه بلند شدم و رفتم. مسئله هیچ قابل حدس نیست.