اتحاد صورت مثالی با عین خارجی

بله، راجع به على علیه‌السّلام به‌نحو اطلاق مى‌گوید: «مَن کُنتُ مَولاهُ فَهَذا عَلیُّ مَولاهُ، اللهُمَّ والِ مَن والاهُ، و عادِ مَن عاداهُ»¹ این به‌نحو اطلاق است و مسئله تمام است! مسئله را بر ما تمام مى‌کند. «علیٌ معَ الحقّ و الحقّ معَ علیٍّ»،² «أنا مَدینةُ العِلمِ و عَلیٌّ بابُها»³ مسئله را تمام مى‌کند، اینها همه چیزهایى است که مسئله تمام است! على نفس من است، على کلام من است، على زبان من است، اینها مطلب را تمام مى‌کند!

نه‌اینکه راجع به بقیۀ افراد [این‌طور باشد] نه‌خیر! حضرت در این موقعیت تصرف تکوینى نمى‌کند که ماهیت آن شخص را به یک ماهیت معصومه برگرداند و منقلب کند، نه‌خیر! آن ماهیت در همان وعاء، ظرفیت، ادراک و وضعیت خودش هست! حتى در مورد مالک اشتر! وقتى که حضرت، مالک اشتر را براى حکومت مصر مى‌فرستد همین قانون هست! اگر در یک جا دیدی مالک دارد اشتباه مى‌کند باید بگویى که آقاى مالک آیا وقتى که على تو را براى مصر فرستاد به ما گفت که از تو اطاعت مطلق کنیم؟! بسیار خوب چشم اگر گفت که خودت را از کوه پایین بینداز، باید خودت را بیندازى! دیگر حرفى نداریم. ولى اگر على علیه‌السّلام نگفت [اطاعت نمی‌کنیم]. از مالک بالاتر که نداریم! مالک دیگر چه مقامى ‌داشته است! همین مالک وقتى که فرمانده مى‌شود، قدمش روى چشم و روى سر ما و خاک پایش را به چشممان مى‌کشیم ولى اگر در یک جا دیدیم که کارى که انجام مى‌دهد با آنچه که از على دیدیم یک مقدارى تفاوت مى‌کند، [می‌گوییم:] سلام علیکم جناب مالک مخلصت هستیم، حالت خوب است؟ بیا یک چایى باهم بخوریم. آیا روی این قضیه‌ای که شما دارى انجام مى‌دهى فکر کردى؟ مى‌گوید: بله‌ فکر کردم. مى‌گوییم: خب این بهتر است. مى‌گوید: بله راست مى‌گویى درست می‌گویی. چرا مى‌گوید که راست مى‌گویى؟! چون صادق است، صاف است، شیله‌پیله و کلک ندارد! او دنبال مولای خود است و هرچه او بگوید [انجام می‌دهد]! وقتى مى‌بیند یک پیشنهاد بهتر شد، با روى باز مى‌پذیرد و آدم را دوتا ماچ هم مى‌کند!