
برهان فلسفی بر عینیت علت و معلول
تبیین جایگاه اراده الهی در تحقق اعیان خارجی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق کیفیت ارتباط میان حقایق خارجی و مبادی تکوینی آنها میپردازند. بحث با نقد نگاههای عامیانه به مسئله علیت آغاز میشود؛ نگاهی که در آن، موانع خارجی یا عدم قابلیتِ قابل، مانع از تأثیرگذاری علت تامه تلقی میگردد. استاد با استناد به مبانی برهانی و فلسفی، اثبات میکنند که در نظام هستی، نفسِ اراده علت، خودِ قابلیت و فاعلیت را ایجاد میکند و هیچ رادع یا مانعی نمیتواند در برابر اراده الهی قرار گیرد. در ادامه، با تحلیل معنای روایات پیرامون خلقت انوار مقدسه، این نتیجه حاصل میشود که تمامی مظاهر هستی، ازلی و ابدی بوده و در حاقّ واقع، در یک رتبه از فعلیت قرار دارند. این جلسه با تأکید بر ضرورتِ ریشهای آموختن علوم الهی و پرهیز از سطحینگری در فهم معارف، به پایان میرسد تا مخاطب دریابد که چگونه با درک صحیح قاعده علیت، بسیاری از شبهات پیرامون قضا و قدر و تفاوت مراتب وجودی مرتفع میگردد.
برهان فلسفی بر عینیت علت و معلول
8تفاوت ما با امام زمان علیهالسّلام
خدا علامه طباطبایى را رحمت کند و بیامرزد، در بعضى از موارد از ایشان سؤال مىکردیم، مىگفت: نمىدانم! البته بعضىها توجیه مىکنند و مىگویند که مگر مىشود علامه نداند؟ بله، مىشود! نمىدانست، خب نمىدانست دیگر! صاف الآن دارم مىگویم که نمىدانست. پدر ما مىگفت که ایشان میگفت: من نمىدانم! در بعضى از موارد ما از ایشان سؤالاتى مىکردیم و مىگفت: نمىدانم! ایشان تعجب مىکرد! این منافات ندارد... علامه هیچوقت نیامد بگوید که من امام زمان هستم! بین ما و امام زمان تفاوت از زمین تا آسمان که هیچ بلکه تا عرش خدا است، ما در قعر چاه هستیم و او در عرش خدا هست! این تفاوت است. هروقت امام زمان آمد در اینجا نشست آنوقت هرچه خواستید از او سؤال کنید! به من چه مربوط است؟! او امام است من که [امام] نیستم! من در حد شأن خودم هستم، به آنچه را که نمىدانم افتخار هم مىکنم و حرف هم نمىزنم! هیچ هم از من کم نمىشود، به این مقدار هم از من نخواستهاند! گفتم که شما در چه حد از من مىخواهید؟ آیا مىخواهید بدانم چرا نماز صبح دو رکعت است؟! به من چه مربوط است؟! من چه مىدانم؟! این خیلى مسئلۀ مهمى است! ما آمدیم جاى خودمان را با امام زمان عوض کردیم ولىِّ دین اوست نه ما! ما واسطههایى هستیم که حالا کم و زیاد و مراتب دارد، ولىّ اوست و باید پاسخگو باشد که هست! او باید جواب اشکالات را بدهد که مىدهد! او باید دین مردم را نگه دارد، او باید رفع موانع کند، او حبل الله بین الخلق است و ما نیستیم! ما افراد عادى هستیم و باید برویم زحمت بکشیم و اگر خیلى عرضه داشتیم راهى را که گفتهاند: اقرب طرق است همان راه را برویم و بیراهه نرویم. بیش از آن را از ما کسى نخواسته است.
