
تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل
نقش نیت باطنی در تحقق آثار خارجی و اخروی افعال
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق رابطه میان نیت، عمل خارجی و صورت مثالی میپردازند. بحث با نقد استناد به مثل افلاطونی برای توجیه علم آغاز شده و به این حقیقت میرسد که هر عمل خارجی، زائیده نیت و کیفیت اراده فاعل است. استاد با تأکید بر اینکه صورت مثالی هر فعل، پیش از تحقق در عالم ماده در عالم مثال شکل میگیرد، توضیح میدهند که چگونه یک عمل واحد با نیتهای متفاوت، آثار متضادی همچون تقرب یا ابتعاد از پروردگار را به همراه دارد. در ادامه، اهمیت جایگاه حکیم و راهنما در مسیر سلوک و پرهیز از تجربههای پرهزینه عمر مورد تأکید قرار میگیرد. در نهایت، با تبیین اتحاد صورت مثالی و صورت خارجی، این نتیجه حاصل میشود که برای درک حقایق هستی، نیازی به تمسک به کلیات ذهنی نیست، بلکه قضایای جزئیه خارجیه به دلیل اتصال به عالم مثال، برای استنباط و فهم حقایق کفایت میکند.
تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق رابطه میان نیت، عمل خارجی و صورت مثالی میپردازند. بحث با نقد استناد به مثل افلاطونی برای توجیه علم آغاز شده و به این حقیقت میرسد که هر عمل خارجی، زائیده نیت و کیفیت اراده فاعل است. استاد با تأکید بر اینکه صورت مثالی هر فعل، پیش از تحقق در عالم ماده در عالم مثال شکل میگیرد، توضیح میدهند که چگونه یک عمل واحد با نیتهای متفاوت، آثار متضادی همچون تقرب یا ابتعاد از پروردگار را به همراه دارد. در ادامه، اهمیت جایگاه حکیم و راهنما در مسیر سلوک و پرهیز از تجربههای پرهزینه عمر مورد تأکید قرار میگیرد. در نهایت، با تبیین اتحاد صورت مثالی و صورت خارجی، این نتیجه حاصل میشود که برای درک حقایق هستی، نیازی به تمسک به کلیات ذهنی نیست، بلکه قضایای جزئیه خارجیه به دلیل اتصال به عالم مثال، برای استنباط و فهم حقایق کفایت میکند.
تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل
11ارتباط اتحادی صورت مثالی با صورت خارجی
آنوقت ارتباط و کیفیت آن صورت مثالی با آن صورت خارجی ارتباط اتحادی است. رفقایی که این بحثها را [متوجه نشدند] به همان مطالب و نوارهای قبلی مراجعه کنند. در آنجا توضیح دادیم که مسئله، مسئلۀ معیت نیست بلکه قضیه قضیۀ اتحاد است، یک امر تحقق پیدا میکند که دو صورت دارد. وقتی که این طلا را در ضرابخانه برای سکه میزنند، همینکه این سکه بیرون میآید دو صورت دارد؛ در این صورتش یک چیزی نوشته و در آن صورتش چیز دیگری نوشته است. یک سکه بیرون میآید و یک شیء خارج میشود، نقره، طلا، برنز و یا هرچه که هست یک خروجی دارد که این خروجی دو شکل دارد؛ آن شکلش یک مسئلهای را میرساند که میزان و قیمت این سکه به آنطرف است و اینطرفش یک مطلب را میرساند که سال ضرب سکه، خصوصیاتی که میخواهند در اینجا بگویند، مطلبی را که میخواهند در این سکه تبلیغ کنند و فرهنگی را که میخواهند با این نشان بدهند، آن را در آنطرف ضرب و حک میکنند.
بنابراین اشیائی که در عالم مثال صورت علّی اشیاء خارجی هستند، آنها مولّد صور خارجیۀ مثالیه هستند و ظهور آن صورت مولّدۀ مثالی در اینجا به فاعلیت فاعل است. پس وقتی که او دارد دست [در جیبش] میکند و پول را بیرون میآورد، در همان موقع مثال دارد این کار را انجام میدهد منتها شما مثال را نمیبینید و این قیافۀ شخص را میبینید. آن شخصی که چشمش باز است چه چیزی را میبیند؟
تلمیذ: صورت مثالی را میبیند؟
استاد: همه اشتباه کردید! دارد هردو را میبیند، این حرف من بود. مثالی را دارد میبیند، درست است ولی نهاینکه مثالی را ببیند ـ آن دفعه خدمتتان گفتم ـ و آن اعیان خارجی را نبیند، این غلط است. آنچه را که در ذهن هست و خیلی از افراد در خواب میبینند آن صورت، صورت مثالی است ولی برای آن افرادی که پرده از جلوی چشمشان بالا رفته است وقتی که نظر به مثال میکنند نظر به همان عین خارج میکنند منتها عین خارجی که الآن این عین خارج در مرآی و منظر نیست. چه اشکالی دارد؟ بارها برایتان مثال زدهام و گفتهام.
