تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل

آن افرادی که از نقطه‌نظر اطلاع و اشراف بر عالم مثال در درجۀ بالایی از اشراف قرار دارند اشیاء خارجی و صور مثالی را نمی‌بینند بلکه یک چیز می‌بینند و آن یک چیز دو طرف دارد مثل سکه‌ای که دو طرف دارد آن‌هم دو طرف دارد؛ یک طرفش مثال آن است و یک طرفش اعیان خارجی آن است، پس چیزی اتفاق نیفتاده است.

پس در اینجا چه چیزی باعث شده است که این تقرب در خارج پیدا شود؟ همان ‌صورت مثالی که همراه با آن ‌صورت مثالی، صورت عین خارجی هم هست و همان صورت مثالیه دارد این کار را انجام می‌دهد و به تدریج هم انجام می‌دهد و اشکالی هم ندارد و همۀ این تدریج‌ها و همۀ این تسلسل‌ها به‌عنوان امر ثابت ازلی موجود بوده است. این نتیجۀ صحبت است.

کافی بودن قضایای جزئیۀ خارجیه برای نتایج منطقی

پس اینکه می‌گویند: اعتراف به مثل افلاطونی و باور کردن مثل افلاطونی در وجود ذهنی تأثیر دارد، هیچ دلیلی در اینجا بر آن نیست و صرفاً ادعاست و همین‌طور اینکه گفته می‌شود: در مسائل و قضایا باید قضایای کلیه باشند تا بتوان نتایج منطقی گرفته بشود، این‌هم اصل ندارد بلکه خود همان جزئیۀ خارجیه چون نفس آن جزئیت أمرٌ ثابتٌ أزلیٌ و خارجیٌ است، به‌تنهایی برای استنباط یک امر کلی کفایت می‌کند و در اینجا نیازی به ادراک آن ‌صورت کلیه نداریم. این‌هم مطلبی است که در اینجا هست و برگشت آن مسئلۀ مثل افلاطونی به یک مطلب دیگری است که حالا در ادامۀ بحث به آن می‌رسیم. آن یک مسئلۀ دیگر است اما ارتباطی با این‌گونه مطالب ندارد که ما بخواهیم این‌گونه استفاده‌ها را بکنیم.

سنخیت بین معنا و مثال

تلمیذ: سؤالی در اینجا برای من مطرح است؛ ربط بین مثال و ماده تا الآن با این جلساتی که بحث می‌شود، مشخص شد. من سؤالم از مرتبۀ بالاتر از مثال است یعنی سنخیت بین مثال و ملکوت اعلیٰ چیست؟ که آدم در خواب می‌بیند که علم به‌صورت ماء ظاهر می‌شود چه سنخیتی بین معنا و مثال هست؟