تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل

درس هفتصد و بیست و ششم

تأثیر بحث مثل افلاطونی در کیفیت علم

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

راجع به تأثیر بحث مثل افلاطونی در کیفیت علم و حضور ادراک و وجود ذهنی عرض شد که بعضی قائل به این مسئله شدند که از آنجایی که علم و ادراک باید براساس یک حقیقت ثابته و مجرده باشد و آن حقیقت ثابت و مجرده لا یَتَحققُ فی الخارِج إلاّ فی ضِمنِ الصورةِ الکُلیةِ و الإدراکِ الکُلی و الحَقیقةِ الکُلیةِ الخارجیة والشّاملةِ لِجمیعِ الجُزئیات فی عالمِ الأعیان و الشَّهادة.

به این کیفیت باید معتقد به تحقق مثل و اعتقاد جناب افلاطون به این مسئله باشیم که در جلسۀ قبل دربارۀ عدم صحت این استناد و این دلالت مطالبی عرض شد و گفتیم که مسئلۀ علم جزئی، یک واقعیت خارجی است سواء اینکه در وراء او یک حقیقت کلیه باشد یا نباشد و آن علم جزئی در خارج به‌واسطۀ ارتباط مثال مُدرِک با مثال مُدرَک است و نسبت به این ارتباط عرض کردیم که بعضی‌ها ـ که همان ادراک عامیانه باشد ـ را تصور بر این است که نفس فعل و عمل خارجی موجب انبعاث آن صورت مثالیه است. می‌گویند که این عمل را انجام بده تا در ازاء آن این ثواب را ببری. این عمل را انجام بده تا در ازاء آن این اجر را به تو بدهند. روایات در این زمینه بسیار است و آیات قرآن نسبت به این مسئله حکایت می‌کند که بدون عمل کار برنیاید.

به قول مرحوم طالقانی که به مرحوم آقا شیخ محمدتقی جعفری ـ خدا او را بیامرزد ـ نصیحت می‌کرد و ایشان می‌گفت که آخرین شعری که ایشان در آن شب به من گفت و ما دیگر ایشان را ندیدیم این بود که:

نتیجۀ خارجی فعل براساس نیّت و کیفیت ارادۀ مرید