حقیقت صورت‌های برزخی و تجسم اعمال

علت وصل و تحقق بین جزئیات و حقیقت کلیه

در اینجا یک مسئلۀ بسیار دقیقى هست که این را بنده در لابه‌لاى صحبت‌ها در اتصال بین عقل متصل و عقل فعال یادم هست که در یک وقتی عرض کرده بودم که هرچه که در عالمِ جزء و در عالم اعیان و عالم شهادت تحقق پیدا مى‌کند، باید از نقطه‌نظر صورت مثالى و ملکوتى خود، متصل به یک حقیقت کلیه باشد که آن حقیقت کلیه عبارت از نزول اسم علیم در مراتب مختلفه است که آن مبدأ باعث وصل و تحقق بین جزئیات و خود او خواهد بود. همان‌طوری‌که اشیاء خارجیه با صورت مثالى خود عینیت دارند به‌نحوى‌که انفکاک بین عین خارجى با آن صورت مثالى ممتنع است بلکه چنانچه عرض شد یک واقعیت است که آن یک واقعیت دو طرف دارد که یک طرف ناظر به برزخ و مثال است و یک طرف ناظر به ماده و شهادت است. همین‌طور آنچه که در ذهن تحقق پیدا مى‌کند، هر صورتی که می‌خواهد باشد و هر حقیقتى که مى‌خواهد تصور پیدا کند چه آن صورت، صورت مُنطَبَقٌ عَلیه خارجى داشته باشد یا منطبق خارجى نداشته باشد و انیاب اغوال باشد تفاوتى در این مسئله ندارد. لِکُلِّ وجودٍ حقیقةٌ خارِجیَةٌ، هذهِ الحقیقةُ الخارجیَة هىَ مَبدأهُ و هىَ أصلهُ و مَنبعُه.

وجودِ منبع و منشأ برای امر خارجی

وقتى که یک امرى در خارج تحقق پیدا مى‌کند، نفس تحقق این امر خارجى حکایت از منبع و منشأ آن مى‌کند که این یک منبع و منشئى دارد. آن منبع و منشأ مولّد و علت و فاعل براى این صورت خارجى است. در مسئلۀ اشیاء و اعیان خارجى این قضیه قابل توجیه است که اینها یک وجوداتى خارجیه متدلّى به‌صورت مثالى خودشان هستند که اگر در این زمینه دقت بکنیم مطلب قابل اشکالى به‌نظر نمى‌رسد با توضیحاتى که قبلاً داده شده است.

اتحاد حقیقت ذهنیه با حقیقت مثالیۀ اشیاء خارجى