حقیقت مُثُل افلاطونی و جایگاه آن در معارف الهی

این مسئلۀ ظهور یک قضیه‌اى است که یک هم‌چنین سعه‌اى را مى‌طلبد و یک هم‌چنین ظرفیتى را اقتضاء مى‌کند و شاید یک هم‌چنین‌ موقعیت، سعه، ظرفیت و خصوصیت به قضیۀ همان ادارۀ ارتباطات و مسائل برمى‌گردد. این در سایر ائمه شاید به این نحو و به این کیفیت نباشد. باید یک توان دیگرى هم از نظر ظاهرى و جسمى و هم از نظر آن سعۀ نفسانى و اینها بطلبد.

تلمیذ: یعنى ظهور آن‌قدر تأخیر دارد که نفس امام باید در شرایطى باشد که بتواند قضیۀ تدبیر عالم را اجرا کند؟

استاد: بله! باید شرایط [باشد].

تلمیذ: یعنى امام‌هاى دیگر ممکن است این توانایى را نداشته باشند؟

استاد: ببینید! ما نمى‌خواهیم بگوییم که توانایى ندارند، امام بالأخره امام است. امام بر همۀ مُلک و ملکوت مسلّط و حاکم است اما اینکه حالا خودِ امام در نفس خودش چه مى‌گذرد، ما این را نمى‌دانیم و [نمى‌دانیم] در خودش و در ذات خودش چه دارد مى‌گذرد! آنچه که ما مى‌بینیم یک آثارى مى‌بینیم؛ امام این کار را مى‌کند، این خبر را مى‌گوید، این مسئله را مطرح مى‌کند اما اینکه در خود امام و در نفس و ذات امام چه مسائلى هست ما این را خبر نداریم!

تلمیذ: اینکه اطلاق بقیةالله مى‌شود به‌خاطر همین جنبه است که دیگر مظاهر الهى از انبیاء و ائمه نداشتند؟

استاد: حالا نه‌اینکه نداشتند. انبیاء و اینها خب نه، آنها نداشتند!

تلمیذ: راجع به قضیۀ شعیب که مى‌گوید: ﴿بَقِيَّتُ ٱللَهِ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ﴾¹ منظور آن نیست؟

استاد: نه! نه‌خیر! قضیۀ ظهور یک چیزى نیست که فقط ظهور، ظهورِ یک چیز خاص خارجى باشد و تعیین حاکم و استاندار و فرماندار و رتق‌وفتق باشد. در قضیۀ ظهور اصلاً به‌طورکلی در تمام مُلک و ملکوت این ظهور پیدا مى‌شود حتى در ملکوت این قضیه هست! فقط یک رتق‌وفتق عادى نیست.

تلمیذ: مرحوم علامه ـ رضوان الله تعالی علیه ـ در معادشناسى، خیلى مختصر و گذرا این تعبیر را دارند. بحث رجعت را ظاهراً مطرح مى‌فرمایند. بحث رجعت که نسبت به آن مرتبۀ قیامت که اصل باید اتفاق بیفتد و اول او ظهور مى‌فرماید. بحث ظهور و در واقع تکویناً این انجام می‌شود.