تبیین کیفیت قضا و قدر در عالم هستی

بنابراین عالم قضاء و عالم قدر هردو یک خط است و یک خط است که حرکت مى‌کند و این خط کاملاً مشخص است، ایستگاه‌هایش همه مشخص است، سرعتى که پیدا مى‌کند مشخص است، گاهى اوقات سرعتش زیاد مى‌شود، گاهى کم مى‌شود، گاهى تغییر شکل مى‌دهد تااینکه این خط مستمر بدون انفصال به اینجا برمى‌گردد و در این نقطه، مسئله فعلیت مى‌شود. درست شد؟! آیا ما اطلاع داریم که این جنین چه خواهد شد؟! نداریم پس بالنسبه به ما قضاء و قدر مى‌شود. امام رضا علیه‌السّلام بر جنینى که اصلاً هنوز منعقد نشده اطلاع دارد! مأمون مى‌گوید: یا ابن‌رسول الله دعا کن خداوند از فلان کنیز به من فرزندى بدهد، حضرت مى‌فرمایند که خداوند به تو فرزندى به این شکل و به این خصوصیت خواهد داد که «أشبه الناس بِأُمّه»¹؛ به مادرش از همه شبیه‌تر است. هنوز اصلاً چیزى نشده و هنوز اصلاً جنینى وجود ندارد اما امام رضا تا نبیند از کجا اینها را مى‌گوید؟! چرا من بلد نیستم بگویم؟! چرا شما بلد نیستید بگویید؟! چرا او بلد است؟! چون او دارد مى‌بیند، چه را دارد مى‌بیند؟! عکس را دارد مى‌بیند یا خارج را دارد مى‌بیند؟! عکس بدون خارج که صورت و حقیقتى ندارد، پس دارد چه‌کار مى‌کند؟! دارد آن خارج را مى‌بیند! چرا او آن خارج را مى‌بیند ولی ما نمى‌بینیم؟! به‌خاطر این است که او در سلسلۀ علیت قرار دارد بلکه به‌خاطر اینکه امام رضا خودش براى همۀ اعیان خارجى علة العلل است! و کلّ شیء أحصیناه فى نفس امام رضا! این آیه را من درست کرده‌ام!!

﴿وَ كُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ فِيٓ إِمَامٖ مُّبِين﴾² امام مبین امام رضا علیه‌السّلام است! همۀ اشیاء، نه فقط صورت بلکه تمام تعیّن خارجى را ما در نفس امام رضا گرد آوردیم. پس امام رضا به چه نگاه مى‌کند و مى‌گوید: «أشبه الناس بِأُمّه»؟! به خود نگاه مى‌کند، نه به چیز دیگر! وقتى به خود نگاه مى‌کند این حقیقت را در خود مى‌یابد، این واقعیت را در خود ملاحظه مى‌کند و بعد مى‌گوید. بعد ما خیال مى‌کنیم که این چه شده است! لابد به یک جایى وصل شده و خدا یک‌ خطورى را در سرش آورده و این‌طورى براى ما می‌گوید! خیلی هم با تعجب مى‌گویند: عجب! عجب! مى‌گویند: خدا به ذهن امام رضا علیه‌السّلام این را انداخته که الآن این را این‌طورى بگوید. خب خدایا به ما هم بده!