
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
تبیین نسبت میان اراده الهی و وساطت چهارده معصوم
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه ولایت تکوینی و نقش واسطهگری ائمه اطهار در تدبیر عالم هستی میپردازند. بحث با تحلیل مفهوم قضا و قدر و جایگاه سلسله علل در تحقق حوادث آغاز میشود و با نقد نگاههای سطحی به مسئله بداء و استمرار زمانی ولایت، به این نتیجه میرسد که ولایت یک حقیقت واحد و غیرمتدرج است. استاد با استناد به قاعده «کلنا نور واحد»، توضیح میدهند که اگرچه ائمه در عالم خارج دارای تعینات شخصی و خصوصیات بشری متفاوت هستند، اما در مقام حقیقت ولایت، همگی مظهر یک اراده واحد الهی برای تدبیر عوالم ملک و ملکوتاند. در نهایت، ایشان با تفکیک میان مقام عبودیت و مقام ولایت، تبیین میکنند که چگونه مناجاتهای عاشقانه اهلبیت با خداوند، هیچ منافاتی با جایگاه رفیع آنان در تدبیر نظام هستی ندارد و این دو مقام در وجود مقدس ایشان به صورت همزمان محقق است.
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
7مظهریت کلیه بودنِ امام، نه شخصیه
پس بحث ما راجع به خصوصیات فردى خارجى و همینطور راجع به سلائق و ... نیست! فرض کنید که یک امام این را دوست دارد و یک امام چیز دیگرى را دوست دارد، در روایات داریم که مثلاً امام رضا علیهالسّلام خیلى انگور دوست داشتند.1 خب این خصوصیات خارجى مربوط به خصوصیات شخصى هرکسى مىشود. صحبت در آن مسئلۀ ولایت که امام مظهر اوست مىکنیم، مظهریت امام یک مظهریت شخصیه نیست بلکه یک مظهریت کلیه است! لذا مىفرمایند: «کلّنا نورٌ واحد.» لذا ولایت امام سجاد با ولایت امام زمان علیهماالسّلام تفاوتى نمىکند. الآن نفس امام زمان علیهالسّلام در این عالم ظهور پیدا کرده است، بسیار خب سؤال من این است که قبل از پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نفس چه کسى در این عالم این اراده و تدبیر را مىکرده است؟! مگر نداریم: «لولا الحُجة لَساخَتِ الأرض بأهلها»؟!2 قبل از پیغمبر چه کسى بوده است؟! حضرت عبدالمطلب بوده است؟! حضرت عبدالمطلب که نمىتوانسته است کل این عالم را بگرداند! بله، مقام بزرگى داشته و به جاى خود محفوظ است ولی ولایت رسول الله چه ربطى به ولایت حضرت ابوطالب و عبدالمطلب دارد؟! اینها در ایجاد ظهور خارجىِ مظاهرِ ولایت نقش داشتند! این نورى که در اصلاب آمده است، همۀ اینها در ظهور خارجى نقش داشتند اما آیا حضرت عبدالمطلب از نقطهنظر سعۀ وجودى مثل امام زمان است؟! مثل امام جواد است؟! مثل این ائمه علیهمالسّلام هستند؟! هیهات! حساب این چهارده معصوم جداست. ما خاک پاى حضرت عبدالمطلب هم نمىشویم، مقامات حضرت عبدالمطلب بهجاى خودش محفوظ است ولى باید حدود را هم رعایت کنیم.
امروز یک کاغذ دیدم نوشته بود غدیرِ قم، غدیر فلان! گفتم که خب الحمدلله اینهم ...! درست شد؟! باید حدود را رعایت کنیم! یک غدیر خم داریم و یک غدیر قم داریم و نمىدانم حالا دیگر چندتا غدیر پیدا مىشود! استغفرالله! لا اله إلاّ الله! واقعاً کار ما به کجا رسیده است که باید به این مسائل متشبث بشویم! ولى اشتباه مىکنیم، اشتباه!
- . الإرشاد، ج 2، ص 270.
- . الکافى، ج 1، ص 179.
