
تبیین رابطه علیت و تحقق معلول در نظام هستی
تحلیل جایگاه اراده الهی و اختیار انسان در وقوع حوادث
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مبانی کلامی پیرامون رابطه علت و معلول و نحوه تحقق حوادث در نظام هستی میپردازند. بحث با نقد دیدگاههای کلامی در باب ازلیت معلول آغاز شده و با بررسی جایگاه اراده الهی به عنوان حلقه اتصال میان علم و تحقق خارجی، ادامه مییابد. در این مسیر، استاد با بهرهگیری از مثالهای ملموس، تفاوت میان مراتب علم، مثال و عین را روشن کرده و به این پرسش پاسخ میدهند که چگونه حوادث پیش از وقوع، در مراتب عالیتر هستی حضور دارند. همچنین، ایشان با تأکید بر لزوم دقت در انتخابها و مسئولیتهای فردی، به نقد سهلانگاریهای رایج در احکام شرعی و رفتارهای اجتماعی پرداخته و ضرورت توجه به آثار تکوینی اعمال را یادآور میشوند. در نهایت، این جلسه با تبیین این نکته که زمان امری اعتباری است و حضور واقعی اعیان در مراتب هستی، حقیقتِ ادراکِ پیشدستانه را ممکن میسازد، به پایان میرسد.
تبیین رابطه علیت و تحقق معلول در نظام هستی
6تلمیذ: سِتیا.
استاد: ستیا؟! خب شما بیشتر از ما در صحنهاید! از این اسامى اطلاع دارید!
یک دفعه در همان زمان شاه مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ یک جا برای عقد رفته بودند و ما هم خدمت ایشان بودیم و اتفاقاً عقد هم همان روبروى منزل ما بود. براى [خواندن عقد] آمدند و گفتند که عروس خانم میخواهند شما را ببینند! ببینند یعنى صداى شما را بشنوند. گفتند: باشد ما مىرویم، ما چیزى نداریم. کنار در هال و آنجایی که آن زنها بودند آمدند. حالا شنیدهام بعضى از اینها قشنگ در خود مجلس میروند! با صفا و عالى! عروس خانم اینطرف و بقیه هم آنطرف بودند و خلاصه این حاج آقا هم یک حال خوبى مىکند و بعد یک خطبه از روى رضا و اینها هم مىخواند و مىرود! مرحوم آقا کنار در نشسته بودند و صحبت شد و گفتند: اسم این چیست؟ گفتند که اسمش سونیاست! گفتند که شنیدهام که اسم عروس خانم سونیاست، سونیا بر وزن گونیا! آخر خانم سونیا هم اسم شد؟! سونیا چیست؟! چقدر خوب است که اسمى را که انسان مىگذارد به آن مباهات کند! اسم افرادى باشد که داراى خصوصیات و چه و چه باشد. بعد در همانجا گفتند که آقا عروس اسمش را عوض کرد! گفتند: چه چیزی گذاشت؟! گفتند: اسمش را لیلا گذاشت! گفتند: بهبه! لیلا دیگر اسم مادر حضرت علیاکبر علیهالسّلام است. بعد وقتى در حیاط آمدند ـ تابستان بود ـ دیگر سونیا نگفتند و به همان اسم لیلا خطبۀ عقد را جارى کردند.
دیگر حالا مىگویند که آقا اسم است دیگر! اسم، اسم است، اسم که چیزى نیست! خب حالا بماند. خلاصه اگر بخواهیم وارد این قضیه بشویم مثل روزهاى دیگر از اصل مسئله مىمانیم.
بله، انسان در [مورد] این اسامى و این چیزها خیلى باید دقت کند! خیلى باید دقت کند! یک وقت مىبینید یک اسمى انسان مىگوید و با آن اسم فضا مکدّر مىشود! یک وقتى یک اسمى مىگوید، با آن اسم فضا معطّر مىشود. اینطور نیست که اینها خیلى افراد بالابالا بفهمند! نه! همینقدر که یکخرده چشم انسان باز بشود و یک حالى پیدا بکند، مىفهمد. این مطالب چیزى نیست که نفهمد. خودِ انسان مىفهمد. خودِ انسان ادراک مىکند. خود انسان این مسائل را مىفهمد.
